Een koningin en haar juwelen: koningin-moeder Elizabeth

 

‘Ze schitterde als een koningin in sprookjes’

 

Elizabeth las jonge koningin met het stralenkransdiadeem, in 1936 een geschenk van haar schoonmoeder koningin Mary

Elizabeth las jonge koningin met het stralenkrans-diadeem, een geschenk van haar schoonmoeder koningin Mary. Postcard, Ebay

‘I love life’, zei koningin Elizabeth (1900-2002), de Britse Queen Mother, op hoge leeftijd gevraagd naar haar vitaliteit.  Dat was het niet alleen. Zo vermeed zoveel mogelijk stress. Daar kon ze heel ver in gaan. Vandaar haar bijnaam: ‘de koninklijke struisvogel.’

Zelf deerde haar dat niet. ‘Having fun’ stond hoog in haar vaandel. Omringd door mooie dingen en prettige mensen, in mooie kleding, altijd dat beetje extra luxe. Haar kanten parasols die ze eind jaren 30 vaak droeg, hadden handvatten met diamanten. Haar galajaponnen waren geborduurd met edelstenen. Tijdens de goodwill reis naar Canada in 1939 zei een meisje van acht: ‘Ze schitterde als een koningin in sprookjes.’

Elizabeth met haar favoriete (robijn)diadeem, een erfstuk van koningin Victoria. .Postcard, Ebay

Elizabeth met haar favoriete (robijn)diadeem, een erfstuk van koningin Victoria. Postcard, Ebay

Het mag allemaal zijn voortgevloeid uit haar ook toen al opvallende gevoel voor decorum. Het getuigde echter ook van vindingrijkheid, want zeker na haar onverwachte kroning in mei 1937 had ze écht minder juwelen dan de gemiddelde koningin, dus zeker als de gemiddelde koningin van Groot-Brittannië.

Queen Mary

Dat lag aan haar schoonmoeder Queen Mary (1867-1953), die een enorme juwelenschat had vergaard. Uiteraard ten bate van de Britse kroon, maar ook naar wordt gezegd als compensatie van een relatief arme jeugd. Pas na haar dood zou koningin Elizabeth II (de dochter van Elizabeth en George VI) het leeuwendeel van de juwelen erven.

Maar in 1937 lagen de zaken heel anders. Toch kon Mary er niet onderuit om een paar juwelen af te staan waarvan was vastgelegd dat ze aan aan de regerende koning hoorden. En de regerende koning was Mary’s zoon George VI, die was getrouwd met Elizabeth, neé Bowes-Lyon.

parels voor (koningin-)moeder en dochter, ca 1955. Postcard, Ebay

parels voor (koningin-)moeder en dochter, ca 1955. Postcard, Ebay

Zoals de fringe tiara  (foto linksboven) die voor koningin Victoria (1837-1901) was gemaakt en waarin diamanten waren verwerkt uit het bezit van koning George III (1760-1820). Dit stralenkrans-diadeem was destijds een populair ontwerp. Ook omdat het als halsketting kon worden gedragen.

Close-up van Eliabeth's robijn-siadeem

Close-up van Elizabeth’s robijn-diadeem

Het favoriete diadeem van koningin Elizabeth (de latere Queen Mother dus) was bezet met diamanten en robijnen (foto rechtsboven en rechts).

Opalen

Naar verluidt had prins Albert, de echtgenoot van koningin Victoria, in 1853 een groot aandeel in het ontwerp gehad. In ieder geval waren er oorspronkelijk opalen in verwerkt: de lievelings-edelstenen van Albert.

Na Victoria was het diadeem overgegaan op haar schoondochter koningin Alexandra. Zij deelde echter het hardnekkige bijgeloof dat opalen ongeluk brengen.

Prinses Anne draagt haar grootmoeders stralenkrans-diadeem tijdens haar huwelijk met Mark Philips in 1973. Postcard, Ebay

Prinses Anne draagt haar grootmoeders stralenkrans-diadeem (zie foto helemaal linksboven) tijdens haar huwelijk met Mark Philips in 1973. Postcard, Ebay

Ze liet ze daarom, in 1912, vervangen door een aantal van de robijnen die haar man, koning Edward VII. in 1875 in Nepal had gekregen.

En leven lang dol op parels. Postcard, Ebay

Een leven lang dol op parels. Postcard, Ebay

Elizabeth klaagde dan wel, met enig recht, over de beperkte keuze aan juwelen, maar helemaal zonder zat ze nu ook weer niet. Bij haar huwelijk met de hertog van York in 1923 was ze al goed bedacht. Van haar schoonvader George V kreeg ze bijvoorbeeld een set juwelen van diamanten en turkoois (foto rechtsboven). Haar vader, de graaf van Strathmore en Kinghorn, gaf haar een diadeem met diamanten rozen. En er waren cadeaus van de bevolking. Zo gaf de stad Londen haar een collier van parels en diamanten.

Sautoirs

The Hon. Mrs. Ronald Greville (1863-1942), geschilderd door Emile-Augustus Carolus-Duran (1838-1917)

The Hon. Mrs. Ronald Greville (1863-1942), geschilderd door Emile-Augustus Carolus-Duran (1838-1917)

Parels waren de sieraden van de jaren 20, vooral als sautoirs (lange snoeren van parels van gelijke grootte) die het zo goed deden op de charlestonjurkjes. Elizabeth was er zoals al haar leeftijdgenoten dol op. Op de meeste foto’s uit de jaren 20 tot halverwege 30 draagt de jonge duchess of York parelkettingen. Maar eigenlijk daarna ook.

Want in 1940 brak de Tweede Wereldoorlog uit. En hoewel ze mooie kleding bleef dragen waren als sieraad eigenlijk alleen parels geschikt voor de vele treurige bezoeken die het koningspaar bracht aan gebombardeerde steden en ziekenhuizen.

Elizabeth met het 'greville-diadeem', in 1954. Pinterest

Elizabeth met het veranderde ‘Greville-diadeem’, in 1954. Pinterest

Elizabeth kreeg in die oorlogstijd overigens wel nog een aantal schitterende juwelen, een erfenis van Mrs Ronald Greville (schilderij rechts), een van de great hostesses (society-gastvrouwen) van voor de oorlog, die regelmatig grote partijen gaf voor een uitgelezen gezelschap.

De schrijver Harold Nicolson kon haar niet uitstaan, die ‘opzichtige, inhalige pad, die al begint te kwijlen als ze het woord royalty hoort.’ Maar Elizabeth vond haar enig. En toen lady Greville in 1942 overleed, bleek dat ze een aantal kapitale sieraden, waaronder een diamanten diadeem en een veelrijïg diamanten collier, beide vervaardigd door de beroemde Parijse juwelier Boucheron, aan Elizabeth had vermaakt. Pas na de oorlog ging Elizabeth deze juwelen dragen (foto links).

Het greville-diadeem, zoals Elizabeth dat in 1942 erfde. Pinterest

Het Greville-diadeem, zoals Elizabeth dat in 1942 erfde. Pinterest

Imago

In die oorlogstijd vol onzekerheid en ellende groeiden George VI en Elizabeth uit tot een baken van hoop voor veel Britten. Uit die tijd dateert haar imago van elegante vrouw-met-parelsnoer. haar echtgenoot, George VI overleed nauwelijks zeven jaar na de oorlog. Elizabeth heeft, eenmaal koningin-moeder dat beeld nooit meer gewijzigd.

Misschien wilde ze dat ook niet. Elizabeth heeft het nooit kunnen zetten dat haar zwager Edward VIII in 1937 zijn kroon inruilde voor de mondaine Wallis Simpson. In alles wilde Elizabeth sindsdien het tegendeel uitstralen van het extravagant levende echtpaar met zijn modieuze kleding en opvallende juwelen.

Hertogin Camilla met het Greville-diadeem in Amsterdam op de avond voor d einhuldiging van koning Willem-Alexander. Copyright PPE/Nieboer

Hertogin Camilla met het Greville-diadeem in Amsterdam op de avond voor de inhuldiging van koning Willem-Alexander. Copyright PPE/Nieboer

Maar Elizabeths wraak was zoet. Zij heeft, zo wordt gezegd, een belangrijke rol gespeeld bij de permanente weigering van haar man George om Wallis de titel prinses te verlenen, waarop die door haar huwelijk met Edward wél recht had. Niet aardig. Nee. Elizabeth zelf: ‘Ik ben helemaal niet zo aardig als ik lijk, hoor’. Dat beaamde de oorlogsheld Peter Townsend, die  halverwege de jaren 50 zijn huwelijk met prinses Margaret door haar toedoen de mist in zag gaan. Prinses Diana had ook zo haar bedenkingen. In een gesprek met Ingrid Seward, de hoofdredactrice van het Britse royalty blad Majesty, zei Diana in 1997: ‘Ze is niet wat ze lijkt. Ze is keihard, ze is een bemoeial en veel gevoel heeft ze ook al niet.’

Het genoegen was geheel wederzijds. Kijkend naar de ongekende massarouw na Diana’s ontijdige dood, zei Elizabeth: ‘Na haar dood is zo haast nog vermoeiender dan toen ze leefde.’

In 2002 stierf The Queen Mum, ‘’s lands liefste grootmoeder’ en Charles, haar oudste kleinkind, sprak een ontroerend in memoriam op de televisie. Na 102 jaar was een leven vol Fun over. En haar juwelen? Een deel is naar haar dochter Elizabeth gegaan, maar langzaamaan blijkt dat ook Camilla, Hertogin van Cornwall uit haar collectie mag putten. En wat blijkt? Toch eigenlijk keus genoeg!

Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 22 juli 2015

Gebaseerd op het gelijknamige artikel (©Els Smit) in Vorsten 2011