Carolina trouwt (2)

Het geheim van de sluier

'Signing the register', schilderij van Edmund Blair Leighton (1853-1922)

Het is er allemaal een beetje af, maar tot nog niet zo lang geleden waren sluiers een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven.  Bij elke overgang van de ene levensfase naar de volgende, noem het elke  transformatie, kwam er een sluier aan te pas.

Doop prinses Beatrix, 1938

Het begon al bij de doop. Nog toen  koningin Beatrix op 12 juni 1938 in de Grote of St. Jacobskerk ten doop werd gedragen – door grootmeesteres H. Snouck Hurgronje-van Tets – , hielden twee kamerheren een doopsluier op (foto links).

Het is een rechthoekige doek van tule. met kanten applicaties van onder meer madeliefjes, rozenknopjes en vergeet-mij-nietjes. De sluier  hoort bij de doopjurk die koningin Emma in 1880 bij de coutuurier mevrouw A. M. Schelfhout-Picnot in Den Haag kocht voor prinses Wilhelmina. In deze jurk zijn ook de drie dochters van prins Willem-Alexander en prinses Máxima gedoopt. Maar de sluier is sinds 1938 niet meer gebruikt.

De doopsluier was het symbool van de zuiverheid van de ongedoopte kinderziel. Ook beschermde hij van oudsher het nog ongedoopte, dus kwetsbare, kind tegen boze geesten.

Ook bij het einde van het leven speelde (en speelt hier en daar) de sluier een rol. Koningin Wilhelmina droeg na het overlijden van haar moeder koningin Emma en haar man prins Hendrik, kort na elkaar in 1934,  lange tijd een rouwsluier. In lijn met de begrafenis van Hendrik koos ze voor een witte sluier. Zwarte rouwsluiers zijn gebruikelijker.

Romantiek

Vorst Wolff Heinrich en Irma Erfert, 1933

Anno nu kennen we eigenlijk alleen nog de bruidssluier. Dat komt ook doordat sinds de Tweede Wereldoorlog de bruidsmode zijn eigen weg is gegaan,  los van het heersende modemodebeeld. En naarmate de dagelijkse werkelijkheid steeds rauwer, technischer en moeilijker te vatten wordt, omringen wij onze bruiden met alle mooie emoties die er in de praktijk van alledag nauwelijks meer aan te pas komen. Romantiek,  ijlheid, mystiek. De sluier lijkt er voor uitgevonden. Afgezien daarvan is een bruidsjapon zonder sluier, hoe klein ook, eigenlijk een avondjurk voor overdag.

Zo wordt er trouwens al een paar honderd jaar over gedacht. Ook toen er nog geen aparte bruidsmode bestond en trouwjurken de heersende mode weerspiegelden. In Franse modetijdschriften uit 1880 (toen Emma von Waldeck Pyrmont met koning Willem III trouwde) is meteen duidelijk wie de bruid is: de mevrouw die bij haar modieuze queue de Paris een sluike sluier draagt.

Ook menige bruid in de jaren dertig droeg  een in het modebeeld passende sluier. (Foto hierboven.)

Something old

Voor couturiers is het een extra uitdaging als er familiekant aan te pas moet komen. Want hoewel de sluier een nieuwe fase in het leven van de bruid markeert, benadrukken families op zo’n dag vaak graag de continuïteit.

Prinses Désirée en baron Nicholas Silverschoeld, 1964 (rechts haar grootvader koning Carl -Gustaf)

Zo droeg de Zweedse prinses Victoria bij haar huwelijk op 19 juni 2010 de sluier van haar betovergrootmoeder de Zweedse koningin Sofia. Net zoals  haar grootmoeder prinses Sybilla en haar tantes Margaretha en (foto links) Désirée deden.

In België droeg koningin Paola bij haar huwelijk in 1959 de kanten sluier van haar grootmoeder Laura Mosselman du Chesnoy.  Paola’s  schoondochters Mathilde en Claire zetten die traditie voort.  Ook prinses Letizia (Spanje) en prinses Mary (Denemarken) droegen bij hun huwelijk (allebei in 2004)   sluiers uit het bezit van hun koninklijke  schoonfamilie. Het kant van Mary’s sluier stamt uit 1905.

Kate Middleton, 29 april 2011

Engeland heeft de naam, maar in werkelijkheid zijn bij Britse koninklijke huwelijken weinig geërfde sluiers gedragen. Na de Tweede Wereldoorlog zelfs helemaal niet meer. Ook Kate Middleton droeg een nieuwe sluier. Vooraf was er natuurlijk, net als over haar hele bridal outfit speculatie genoeg.

‘Koningin Pretty Face’

Ook dat hoort bij de tradities rond een koninklijke bruid. En dat is echt niet van vandaag of gisteren. Het is fantastisch dat er steeds meer oude krantenarchieven worden gedigitaliseerd. Zodat we nu weten dat er in 1901 toen koningin Wilhelmina van die grote koloniale mogendheid Nederland met prins Hendrik zou trouwen er wereldwijd werd gespeculeerd.

Wilhelmina en Hendrik, 7 februari 1901

Zo wist de Nieuw-Zeelandse  ‘Evening Post’ het zeker. In het artikel ‘De trouwjurk van koningin Pretty Face” ‘ meldde de krant: ‘Op het lijfje zitten draperieën van Brussels kant uit de waardevolle verzameling van de koningin. Ook in de sluier is oud en nieuw Brussels kant verwerkt.’

Aan het Nederlandse hof was een en ander nog lang geen uitgemaakte zaak. Volgens hofdame freule Henriëtte van de Poll aarzelde Wilhelmina of ze ‘een kanten of een tulen sluier’ zou dragen.

Het werd een sluier van tule. Helemaal nieuw, vervaardigd bij het Franse modehuis Nicaud.

Ook Juliana, Beatrix en Irene kozen voor nieuwe sluiers. Prinses Christina is de enige Oranjebruid die kant uit familiebezit in haar sluier(tje) liet verwerken.

Grace Kelly 1956

Prinses Margriet is dan weer de enige Nederlandse koninklijke bruid geweest die met de sluier voor het gezicht naar het altaar schreed. Zó is de bruidssluier op z’n meest mysterieus. En waarschijnlijk z’n meest archetypisch. De legendarische Hollywood-couturier Helen Rose, bedacht voor Grace Kelly in 1956 niet voor niets een trouwjapon met neergeslagen sluier (foto rechts).

De koninklijke bruiden van de nieuwe generatie (te beginnen met prinses Marilène in 1998) zijn allemaal met open vizier naar het altaar gewandeld. En ook allemaal met nieuwe sluiers, door de couturiers bij de japon ontworpen als onderdeel van het totaalbeeld.

Máxima’s sluier was geborduurd met kanten bloemen en ranken. Prinses Anita’s sluier was afgezet met kant. Opmerkelijk was ook prinses Annemarie’s milieubewuste sluier van papier.

The twinkle

Het mysterieuze effect van de al of niet  neergeslagen sluier kan nog worden verhoogd door er lovertjes op aan te brengen.

David en Eliabeth Emanuel  lieten op de sluier van Lady Diana Spencer 10.000 pailletten van 3 mm borduren. ‘Bijna onzichtbaar’,  zei David later, ‘zodat je niet zozeer de pailletten zag, maar alleen the twinkle’. En natuurlijk droeg Diana de sluier voor haar gezicht op die lange wandeling door Saint Paul’s Cathedral aan de arm van haar vader. Nog niet als de Queen of Hearts, die ze later zei te willen zijn, maar wel als de Koningin van de Transformatie, die ze in 1981 meteen was.

Bekijk nog eens het sprookjesachtige begin van het huwelijk van Charles en Diana.

 

 

copyright Els Smit

herziene versie gepubliceerd op 27 mei 2012

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronvermelding