Kiss me Kate (slot)

Zakdoeken !!!!

‘Het hoesten na de consecratie begint vandaag bij de achterste banken’, riep cabaretier Fons Jansen in 1962 in zijn programma ‘De Lachende Kerk.’ Echter: bij huwelijken en zeker bij drukke koninklijke huwelijken begint het huilen vóórin de kerk. Dat er bij het huwelijk van prins William en Kate Middleton weinig zichtbare emotie was, doet daar niets aan af. Menig koninklijke bruid laat haar tranen de vrije loop. En steeds vaker doet de bruidegom dat ook met als pioniers de Deense prins Frederik in 2004 en zijn broer Joachim in 2008.

Koningin Paola van België was in 1959 een van de eerste wenende koninklijke bruiden die de wereld, dankzij journaalbeelden, kon zien. Het was een voorproefje wat zou komen. Paola is een van de meest aandoenlijke snotteraars van de Gotha.

Huwelijk prinses Victoria en Daniél Westling, Stockholm 2010

Prinses Victoria van Zweden en Daniël Westling waren beiden aangedaan op hun huwelijk in juni 2010. Maar iedereen die keek, had eigenlijk een brok in de keel: bij die ceremonie,  geniaal van eenvoud,  en die drie priesters in een magische reidans. Maar vooral omdat twee echt aardige mensen elkaar hadden gevonden.

Op 14 mei 1962 hield prinses Sofia van Griekenland (nu koningin Sofia van Spanje) het niet droog bij haar huwelijk met Juan Carlos van Bourbon. Heel schattig reikte hij haar zijn zakdoek aan.

Meestal zijn de bruiden zelf goed voorbereid op waterlanders. Vrijwel alle bruidswinkels op internet benadrukken dat een zakdoekje bij de standaarduitrusting van de bruid hoort. Op zich is dat eigenaardig. Het zakdoekje is een 19de eeuws mode accessoire. In die tijd sloot de bruidsjurk aan bij het heersende modebeeld. Maar sinds de Tweede Wereldoorlog bestaat er een aparte bruidsmode met eigen wetten en gebruiken. Het is een wonder dat het zakdoekje heeft overleefd.

Jong geliefden

In de 19de eeuw dan droeg iédereen zakdoekjes. Zonder was je zelfs niet helemaal gekleed. Eigenlijk ging niemand de deur uit zonder duidelijk zichtbaar zakdoekje, meestal om de pols geknoopt. Er ontstond zelfs een soort zakdoekentaal, net zoals bij de waaiers en vooral natuurlijk tussen jong geliefden.

Anna-Paulowna (1795-1865)

Ook de 19de eeuwse Nederlandse koninginnen en prinsessen deden aan die mode mee, zoals prinses Marianne, de dochter van koning Willem I.  Anna Paulowna, de  vrouw van koning Willem II, draagt op haar beroemde parelportret (foto rechts) toch echt ook een zakdoekje, ongetwijfeld gemaakt van het allerfijnste materiaal. Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft nog een aantal fraaie exemplaren van onder anderen Anna Paulowna:  ‘een batisten zakdoek met een ingeweven streepjesrand en in de hoek versierd met een A met daarboven een kroon.’

zakdoekje koningin Sophie

Het Rijksmuseum bewaart ook een zakdoek van koningin Sophie, Anna’s schoondochter en de eerste vrouw van koning Willem III. Het is een juweeltje van batist versierd met fils-tirés (een techniek waarbij met een dikke naald gaatjes in de stof worden gemaakt, die vastgezet worden met een strak aangetrokken draad) en plumetis-borduursel (veertjes en gevederde blaadjes). In een van de hoeken prijkt het alliantiewapen Nederland-Wurtemberg. Sophie was een Wurtembergse prinses. ‘Zowel tekening als uitvoering zijn van een buitengewone fijnheid’, aldus het Rijksmuseum. En het was ook buitengewoon modieus. Vooral het veertjespatroon.

Geparfumeerd

Toch was de 19de eeuwse mode niet de eerste bloeitijd van de zakdoek. Ook in de 16de eeuw waren ze, vooral aan de hoven in de mode. Bijvoorbeeld aan het Schotse hof van koningin Mary Queen of Scots. De Engelse Tudorkoning Hendrik VIII had zakdoeken van fijn linnen uit de Nederlanden, dat werd afgezet met goud en zilverdraad. Zijn dochter Elizabeth was dan weer dol op gekleurde zijden zakdoekjes, vooral als ze geparfumeerd waren. Want zakdoekjes hadden tevens gewoon een praktische functie. Het riekte bij gebrek aan hygiëne natuurlijk behoorlijk onaangenaam in de betere kringen. Ook aan het Franse hof in de pruikentijd en ook toen waren (kanten) zakdoeken hoogmode, ook voor heren.

prinses margriet, 2011

De introductie door de filma Kleenex van papieren tissues in de jaren van 20 van de 20ste eeuw betekende het begin van het einde van de zakdoek voor dagelijks gebruik. En ook koninklijke tranen worden tegenwoordig met een kleenexje gedroogd (foto rechts, prinses Margriet).

Toch worden voor koninklijke huwelijken nog speciaal zakdoekjes geproduceerd. De Deense docente kantwerk Astrid Hansen maakte voor prinses Mary’s huwelijk een zakdoekje van het fijne tønder-kant uit Jutland met daarin verwerkt ‘Het Grote Deense Hart’.

‘ De Traan’

De Nederlandse vereniging Maria Tesselschade/Arbeid Adelt, die zoveel handwerken aan het Nederlandse Koninklijk Huis heeft geleverd, maakte in 2002 voor Máxima’s huwelijk ook een zakdoekje.  Dat kwam bij de wereldberoemd geworden Traan van de prinses natuurlijk goed van pas. Echter, er waren, zo was het vermoeden, verscheidene zakdoekjes gemaakt. De dames van Maria Tesselschade schijnen zich nog voor de buis in allerlei bochten te hebben gewrongen om te kijken of het hun zakdoekje was. Ze hadden nog enige hoop daar achter te komen als het bruidspaar op het balkon van het paleis op de Dam zou verschijnen, want de prinses had het doekje in de mouw van haar Valentinojapon gestopt. Maar in close-up bleven, helaas voor de dames, mouw en zakdoekje zorgvuldig buiten beeld.

Kijk maar – en natuurlijk ook vanwege de herinnering:

>>Klik hier: http://www.youtube.com/watch?v=R4eJyZhzF6c

Copyright Els Smit

Gepubliceerd 29 april 2011

Klik op alle foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronvermelding