Koninklijke juwelen: van de veiling

Niemand méér? Verkocht!

Mark Poltimore, Sotheby's

Mark Lord Poltimore, Sotheby’s, copyright Sotheby’s

Waarschijnlijk is het diamanten Poltimore diadeem het meest bekende koninklijke juweel dat op een veiling is gekocht. Z’n verpletterende première beleefde het in 1960 bij het huwelijk van de Britse prinses Margaret. Zij trouwde toen met de fotograaf Anthony Armstrong Jones. Haar diamanten neoklassieke diadeem deed het fantastisch in haar modieus hoog opgestoken haar.

Het Poltimore diadeem van prinses Margaret, handout foto Christie's, 2006

Het Poltimore diadeem van prinses Margaret, handout foto Christie’s, 2006

Margarets diadeem was een jaar eerder op een veiling gekocht voor 55.000 Engelse Ponden (ongeveer 24.000 euro). Het stamde uit het bezit van  Frances Bampfylde lady Poltimore, de vrouw van baron Poltimore, de schatbewaarder van koningin Victoria.

Het zeer hoge diadeem van roosgeslepen en oudslijpsel diamanten was rond 1873 voor Lady Frances gemaakt door de toenmalige hofjuwelier R&S Garrard. De huidige baron (Mark) Poltimore, bekend van de Antiques Roadshow (de Britse versie van ‘Tussen Kunst & Kitsch’) en lange tijd lid van de directie van Sotheby’s, vertelde laatst dat hij zich wel voor zijn kop kon slaan dat zijn familie het neo-klassieke juweel voor zo’n relatief lage prijs had verkocht. Het diadeem was immers, in 2006, doorverkocht voor een veelvoud  van de aanschafprijs.

Koningin Saleha van Brunei, verwoed juwelenverzamelaar, Londen 2011

Koningin Saleha van Brunei, verwoed juwelenverzamelaar, Londen 2011. Copyright PPE/Nieboer

Maar ja, zo gaan die dingen. Poltimore zou er zelf nooit een dergelijk astronomisch bedrag voor hebben gekregen. Dankzij Margaret had het juweel echter het onschatbare magische aureool gekregen dat alleen royalty kan toevoegen.

Olie-royalty

Prinses Michael van kent, Wikipedia

Prinses Michael van Kent, Wikipedia

Althans in het Westen. In het Midden Oosten, gaat het de olie-royalty bij koop en verkoop nooit zo over magische aureolen en toegevoegde waarden. Het gaat gewoon om de waarde. Zoals het oude Arabische spreekwoord luidt: de woestijn geeft en de woestijn neemt. Je kan maar beter je kamelen op het nog drogere hebben. Graag dus superieure edelstenen groot en loepzuiver, de beste van de beste, waardevast dus.

Heel veel exclusieve sieraden en losse edelstenen op veilingen gaan richting Miden-Oosten. Maar naar wie? Ook de meest fanatieke royalty watchers vangen hier bot.

De tussenpersonen zwijgen, de kopers kijken wel uit om met hun aankopen te pronken. En de dames die de juwelen mogen dragen, houden hun schatten voor binnenshuis.

Verder naar het Oosten kijken de juwelen kopende heersers iets anders tegen hun glinsterende bezit aan. Zeker als de vorsten van het Maleisische schiereiland onder elkaar zijn, willen ze graag uitpakken en voornamelijk voor elkaar natuurlijk.

Het grappige is dat veel van hun juwelen uit dezelfde bron komen: de Brit Laurence Graff, de grootste handelaar in diamanten en andere edelstenen ter wereld. Het is een fascinerende man, een ‘van krantenjongen tot miljonair’-type, miljárdair eigenlijk.

Aan het begin van zijn carrière, in 1966, en werkzaam in Singapore, waar hij kopieën van Victoriaanse ringen verkocht, kwamen de latere sultan van Brunei Hassanal Bolkiah en zijn vrouw Saleha op zijn pad. Het klikte en tot op de dag van vandaag is Graff naar wordt aangenomen, de grootste edelstenenlevarncier van koningin Saleha.

Flagstore

Sultan Hassanai Bolkiah draagt naar verluidt de unieke rode diamant in een ring. Copyright PPE/Nieboer

Sultan Hassanai Bolkiah draagt naar verluidt de unieke rode diamant in een ring. Copyright PPE/Nieboer. Klik op de foto voor vergroting

Graff is werkelijk ‘The king of bling’ zoals zijn bijnaam luidt. Hij is juwelier en heeft prestigieuze winkels over de hele wereld, met een flagstore winkel in Bond Street, Londen, die in 1993 is geopend door prinses Michael van Kent. En hij heeft een eigen diamantmijn.

Maar hij is ook een gevreesde partij op veilingen. Zo kocht hij in 2008 bij Christie’s in Londen de beroemde blauwe Wittelsbach diamant voor 24 miljoen dollar.

Koningin Alexandra van Groot-Brittannië, in 1889. Gogmsite

Koningin Alexandra van Groot-Brittannië, in 1889. Gogmsite

Eerder al, in 1987 kocht hij een rode diamant voor 880.000 dollar. Er zijn sterke aanwijzingen dat die in de ring is gezet die de sultan van Brunei frequent draagt. Het is onwaarschijnlijk dat dit de eerste steen zal zijn die de de sultan ooit zal werpen nu steniging als doodstraf  weer is ingevoerd in Brunei.

De edelstenen die Graff aan Oosterse heersers levert, zijn natuurlijk stuk voor stuk prachtig en waardevol, maar ze kunnen bij wijze van spreken overal ter wereld zijn geslepen. Het Oosten, en met name India, heeft echter van oudsher het patent op gegraveerde edelstenen.

Tutti frutti

Rond 1900 bereikten, door de verbeterde transportmiddelen, vanuit Brits-India heel veel Indiase juwelen West-Europa. De gegraveerde (en gepolijste) robijnen, saffieren en smaragden werden een rage.

Lady Curzon, de vrouw van de eerste onderkoning van India, pastte haar juwelen ook aan de couleur locale aan, 1903. Gogmsite

Lady Curzon, de vrouw van de eerste onderkoning van India, paste haar colliers aan de couleur locale aan, 1903. Gogmsite

Koningin Alexandra, de vrouw van de Britse koning Edward VII vroeg in 1901 aan de juwelier Cartier om een collier te maken bij drie Indiase jurken die ze had gekregen van Lady Curzon, de vrouw van de eerste onderkoning van India. Dit verzoek bleek het prille begin van een juwelenstijl die tot op de dag van vandaag mensen fascineert: de Mille Fleur-stijl of ‘Tutti Frutti’.

Tien jaar nadat Pierre Cartier Alexandra’s bestelling had uitgevoerd, trok Pierre’s zoon Jacques  naar India om zich te verdiepen in de locale edelsmeedkunst.

Koningin Máxima: Indiaas collier, 2007. Copyright PPE/Nieboer

Koningin Máxima: Indiaas collier, 2007. Copyright PPE/Nieboer

Hij had het tij mee. De Indiase vorsten met hun goed gevulde schatkamers waren idolaat van de ontwerpen van de grote Parijse juweliers. Ze werkten maar al te graag met Cartier samen. Waarmee en passant ook maar eens werd bewezen dat Oost en West wel degelijk door één deur kunnen als ze dat willen.

Populair

De stijl is altijd populair gebleven en Tutti frutti-juwelen komen daarom maar mondjesmaat op de markt. Een armband of een collier brengt vele honderdduizenden dollars op.

'Tutti frutti' armband van Cartier, 1936. Copyright Cartier

‘Tutti frutti’ armband van Cartier, 1936. Copyright Cartier

En toen opeens, in 2007 bij de openbare viering van de 40ste verjaardag van Willem-Alexander op Paleis het Loo, verscheen Máxima met een heuse Tutti Frutti-set (armband en collier). Dat kon toch niet waar zijn.

Het was ook niet waar. Al vrij snel circuleerden op internet foto’s van een veiling van Christie’s in 2007. De juwelen op de foto’s leken wel erg veel op Máxima’s ‘Tutti Frutti’-set. Ze bleken te zijn verkocht voor zo’n € 50.000. Uit de omschrijving viel af te leiden dat het inderdaad niet om Cartiersieraden ging, maar dat collier en armband recentelijk in India waren gemaakt.

De Nederlandse koninklijke familie heeft vaker juwelen op een veiling gekocht. Zo is het zeer waarschijnlijk dat het ‘lauwerkransdiadeem’ helemaal nog niet zo lang tot de Oranjecollectie behoort als werd aangenomen.

Prinses Margriet met het lauwerkransdiadeem bij het feest in het Amstelhotel t.g.v. het zilveren huwelijk van haar ouders. Rechts prinses Christina en opperstalmeester Bisschoff van Heemskerck. GvN

Prinses Margriet met het lauwerkransdiadeem bij het feest in het Amstelhotel t.g.v. het zilveren huwelijk van haar ouders. Rechts prinses Christina en opperstalmeester Bischoff van Heemskerck. GvN

Jarenlang deed het verhaal de ronde dat deze bandeau een erfstuk was van prinses Louise, de zuster van koning Willem. Maar koningin Juliana en prins Bernhard  kochten hem halverwege de jaren vijftig. Naar verluidt op een veiling.

Máxima met Indiase armband, Nieuwspoort, Den Haag, 2012. Coipyright PPE/Nieboer

Máxima met Indiase armband, Nieuwspoort, Den Haag, 2012. Copyright PPE/Nieboer

Dat neemt niet weg dat het diadeem van rond 1800 dateert. Lauwerkransen waren ín omdat de hele mode naar de Klassieken (de oude Grieken en Romeinen) verwees. En zij tooiden hun helden met lauwerkransen.

Beatrix had op haar achttiende verjaardag de primeur van het diadeem, later droeg prinses Margriet het vaak. Recentelijk was het twee keer een bruidsdiadeem: voor Laurentien (natuurlijk) in 2001 en voor prinses Caroline in 2013. Beide prinsessen hebben het ook bij andere gelegenheden gedragen. Begrijpelijk, het is een beauty.

Dat blijft dus nog wel even. En het ziet er ook al niet naar uit dat Máxima’s Indiase juwelen snel weer op een veiling zullen worden aangeboden. Toch gebeurt dat dus in koninklijke kringen soms wel. Margarets ‘Poltimore’ diadeem is in 2006 bij Christie’s verkocht, voor ruim een miljoen pond, een recordbedrag voor een diadeem.  Zoals ook andere van oorsprong koninklijke juwelen regelmatig records breken. Maar dat is een heel ander verhaal.

Copyright Els Smit

Publicatie 7 november 2013

Klik op de foto’s voor vergroting                     .