Koninklijke Juweliers: Chaumet

 

Een neringdoende in het centrum van de macht

Koningin Silvia met de saffieren 'Leuchtenberg parure' : originele sieraden van Nitot. Copyright PPE

Koningin Silvia met de saffieren ‘Leuchtenberg parure’ uit 1806: originele sieraden van Nitot. Copyright PPE

Chaumet-vestiging Hong Kong. De juwe;lier heeft veel klanten in het Verre Oosten, met name in China.

Chaumet-vestiging Hong Kong. De juwelier heeft veel klanten in het Verre Oosten, met name in China.

Chaumet is de enige juwelier die sinds zijn oprichting, in 1780, vier keer een nieuwe naam heeft gekregen zonder dat uitgebreide reclamecampagnes nodig waren om daarvan kennis te geven. Noch hebben de nieuwe eigenaren telkens  krampachtig  hoeven bewijzen dat zij deugden.

Het is het voordeel van de neringdoende in het centrum van de macht. De machthebbers mogen wisselen, maar hun aantal blijft altijd klein. En als je het van mondreclame moet hebben, is het aantal monden dus beperkt.

Ring met saffier, bij met tanzaniet Bruidscollectie 2012). Copyright Chaumet

Ring met saffier, bij met tanzaniet (Chaumet Bruidscollectie 2012). Copyright Chaumet

Daar staat tegenover dat het afleveren van prutswerk genadeloos wordt afgestraft. Maar  Chaumet, voorheen Morel, daarvoor Fossin en in den beginne Nitot hebben altijd eersteklas kwaliteit afgeleverd. In het juwelenbedrijf betekent dat: superieure edelstenen, de beste edelsmeden en originele, zeer persoonlijke ontwerpen. En: het tentoonspreiden van tact en discretie en nog wat deugden ter bescherming van geld, goed en status van alle betrokkenen.

Franse hof

Joséphine de Beauharnais in 1896, cameeën op ceintuur

Joséphine de Beauharnais in 1896, cameo’s op hoge taille.

Vaak wordt de samenwerking tussen Napoleon Bonaparte en Marie-Etienne Nitot en zijn zoon François Regnault als het startpunt van Chaumets glorie gezien. Maar het fundament van de firma is al decennia eerder, in 1780, gelegd, met instant succes.

Joséphine de Beauharnnais in 1805

Joséphine de Beauharnnais in 1805

Het juweliersbedrijf van Nitot père bleek uitstekend te passen in de cultuur van het Franse hof dat aan heel Europa de mode in kleding en luxe zaken dicteerde. In de tweede helft van de 18de eeuw werden die in hoog tempo beïnvloed door de archeologische opgravingen in Italië (onder meer Pompeï) en Griekenland.

De Ouden bleken veel minder primitief dan tot dan toe was aangenomen. Nog voordat Napoleon in Corsica op schoot bij moeder Letizia pap had kunnen eten, laat staan zeggen, was de beschaafde wereld van Parijs  al in de ban van de leefwereld en de ambachten van Rome en de stadsteden van Griekenland. Cameeën en intaglio’s (spreek uit ‘intalio’s’) – gegraveerde edelsten – bleken een inspiratiebron voor een nieuwe juwelenmode. Koningin Marie-Antoinette, de vrouw van Lodewijk XVI, kocht jaren voor haar onthoofding al een armband van cameeën bij juwelier Mellerio. En ook Joséphine de Beauharnais, de latere vrouw van Napoleon, deed aan die mode mee.

Trendsetter

Prinses Victoria van Zweden, 2010 met het cameeëndiadeem dat Nitot voor Joséphine maakte

Prinses Victoria van Zweden, 2010 met het cameeëndiadeem dat Nitot voor Joséphine maakte

Wat heet? Met haar smaak, elegantie en passie voor kleding en juwelen was Joséphine een soort 18de eeuwse fusie van koningin Rania en Kate Moss. Ze was al een trendsetter voordat de guillotine (ontwikkeld voor het doden van varkens) de Franse adel zou decimeren.

Door een wonderlijke speling van het lot en een nog immer inspirerende overlevingsdrang bracht Joséphine het tot echtgenote van de nieuwe machthebber, Napoleon Bonaparte, en later, op zijn verzoek, tot keizerin van Frankrijk. Dat ze hem geen zoon kon geven, was een tegenvaller, maar dat werd pas een probleem toen andere, dringender zaken al waren geregeld.

Greta Garba als Marie Walevska, de Poolse minnares van Napoelon, in de film 'The Conquest'uit 1937. Garbo draagt het origine colleir met smaragden dat Nitot voor Marie-Louise, Napoleons tweede echtegenote maakte.

Greta Garba als Marie Walevska, de Poolse minnares van Napoleon, in de film ‘The Conquest’ uit 1937. Garbo draagt het collier met smaragden dat Nitot voor Marie-Louise, Napoleons tweede echtgenote maakte.

Zoals de uitstraling van de nieuwe machthebbers: de familie Bonaparte, plus de aangetrouwde sectie. De jonge republiek had geen eigen geschiedenis, zelfs de jaartelling was weer bij het jaar nul begonnen en de maanden hadden nieuwe namen. De regerende familie had dringend behoefte aan symbolen van autoriteit, die ook weer niet te ver van het volk af moesten staan. Het antwoord was even voor de hand liggend als briljant: de bevolking was al in de ban van de Oudheid. Dat kon best een beetje worden uitgebouwd. Napoleon was van één ding sowieso overtuigd en dat was: ‘Goede smaak en genialiteit kunnen niet worden aangeleerd’. Het zal wel geen toeval geweest zijn dat hij voor de juwelen van zijn kersverse dynastie dacht: Nitot.

Parures

Een parure van glascameo's, ca 1800

Een parure van glascameo’s, ca 1800

Zelf gaf Napoleon niet veel om juwelen. Hoe dan ook vond hij dat de vrouwen van het hof de klus moesten klaren, uiteraard onder aanvoering van Joséphine. De vorm van de juwelen had in grote mate te maken met de kledingmode. Die was sinds de val van de val van de Bourbons in het tegendeel van hoepelrok en pruikentooi veranderd: sluikvallend, van ragfijne stof , kortom Oud-Grieks.

Detail van 'De kroning van Napoelon' door Jacques-Louis David, 1806

Detail van ‘De kroning van Napoleon’ door Jacques-Louis David, 1806

Maar de meest geniale bijdrage van de tandem Napoleon/Nitot is natuurlijk het diadeem geweest. De Romeinse keizers hadden in navolging tot hun voorgangers in onder meer Griekenland en Perzië gestileerde lauwerkransen gedragen. Hiermee kroonde Napoleon zichzelf ook. Maar voor de dames deed Nitot er een schepje bovenop.

Koninklijke mode

Een bloemlezing uit Chaumets diademen in een boek uit 2000

Een bloemlezing uit Chaumets diademen in een boek uit 2000

Het was het begin van een koninklijke mode die tot op de dag van vandaag voortduurt. Sommige vorstenhuizen, zoals het Zweedse, bezitten zelfs juwelen die nog door Nitot zijn gemaakt (foto’s van koningin Silvia rechts helemaal bovenin en prinses Victoria als bruid).

Groot-hertogin Charlotte met Chaumet-diadeem, 1926

Groot-hertogin Charlotte van Luxemburg met Chaumet-diadeem, 1926

Omwille van de symmetrie hadden de vrouwen van de empire natuurlijk twéé hoofdtooien: een diadeem en een kunstig bewerkte grote kam, waarmee ze ook hun krullenkapsel bij elkaar konden houden.

Sinds Nitot heeft Chaumet zo’n 2000 diademen gemaakt. Ruim 150 modellen daarvan, in zilver en nikkel, heeft de juwelier ondergebracht in het museum boven de winkel op de Place Vendôme, nummer 12. Het is een historisch pand, waar Frédéric Chopin zijn laatste dagen heeft doorgebracht. Maar Chaumet leeft niet in het verleden, houdt de heldendaden van toen – de leveranties aan keizerin Eugénie, koningin Victoria, koning Hassan van Marokko en wie niet al – strikt gescheiden van het heden. Daarin gaat de stroom onschatbare sieraden richting filmsterren en beroepscelebrities.

Joséphine-ring. Copyright Chaumet

Joséphine-ring. Copyright Chaumet

Hoewel: ter ere van het 230 jarig bestaan was daar in 2010 opeens dat geweldige idee om een serie ringen uit te brengen in de vorm van een diadeem. De naam van de collectie? Joséphine’!

 

 

Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 14 mei 2013 

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronbeschrijving