Koninklijke juweliers: Köchert

Heel Europa was het eens: Sisi was een plaatje

Eigentijdse ster, maar wel van Köchert

Winterhalters beroemde portret van Sisi, 1865

‘Het Congres danst’ heette het onder de mensen in de winter van 1814/1815, terwijl in Wenen de Europese landen overlegden over hoe het nu verder moest na de val van Napoleon. Het was een unieke multinationale conferentie en de stad Wenen zorgde ervoor dat al die tijdelijke gasten niets te kort kwamen. Nu verwachtten die gasten niet anders, want de meeste onderhandelaars hoorden tot de hoge adel. Bovendien gaven ook hún superieuren, de regerende vorsten, regelmatig acte de présence.

Zo noteerde een ooggetuige op één dag ‘grootvorstinnen van Rusland, de koningen van Pruisen, Denemarken, Beieren en Würtemberg en de prinsen van Mecklenburg, Sachsen-Weimar, Sachsen-Coburg, Hessen.’

De laten we zeggen sterrenrestaurants en de luxe middenstanders sponnen er goed garen bij. Vooral de juwelier Emanuel Piote, een van oorsprong Franse edelsmid, die juwelen in de Franse stijl maakte en daarmee al een reputatie had opgebouwd bij de adel en het hof van Wenen.

Afspraken

Inderdaad waren ontvangsten en bals tijdens het Congres schering en inslag, maar uiteindelijk werden er wel degelijk bindende afspraken gemaakt.

Keizer Franz Josef

Bijvoorbeeld dat Nederland een koninkrijk zou worden onder de voormalige stadhouders van Oranje-Nassau. Ook werd het grondgebied van de Habsburgers opnieuw gedefiniëerd. De grenzen van dat grote rijk, de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije bepaalden, niet toevallig, ook het werkterrein van juwelier Köchert.

Dat kwam zo: Piote nam namelijk in 1819 Jakob Heinrich Köchert, een jongeman uit Riga, als gezel in dienst. Het lijkt een driestuiversromannetje, maar het is echt waar: Jakob werd verliefd op Piotes schoonzusje, trouwde met haar en ontwikkelde zich vervolgens snel tot een gelijkwaardige partner in de zaak van Piote. Het keizerlijke hof in Wenen merkte de getalenteerde nieuwkomer snel op en benoemde Piote én Köchert in 1831 tot hofjuwelier en persoonlijk goudsmid van de keizer. In 1848 trok Piote zich terug uit de zaak en had Jakob Köchert het rijk alleen.

Sisi in 1879 met robijnparure

De dubbelmonarchie was een mooi land vol prinsen en prinsessen, gravinnen en baronessen die maar al te graag juwelen droegen van de koninklijk goedgekeurde juwelier. Gelukkig wilde Jakobs zoon Alexander in de zaak komen en, zoals dat vaak met de tweede generatie gaat: hij zou de grootste glorie van het huis meemaken.

In dit geval kwam dat mede doordat een mooie jonge prinses haar intrede deed aan het hof: Elisabeth van Beieren (1837-1898), ‘Sisi’ voor haar familie ‘Sissi’ in de latere films met Romy Schneider in de titelrol. Elisabeth trouwde in 1854 de Oostenrijkse kroonprins Franz-Josef. En heel Europa was het erover eens: ‘Sisi was een plaatje.’

Larger than life

Sisi had ook alle karaktertrekken die van een gewoon mens een icoon kunnen maken, zoals  larger than life-emoties, een paar larger than life-schoonheden (haar ongelooflijk lange haar) en de gebruikelijk dwangneuroses: zo wilde ze haar taille op 50 cm omtrek wilde houden. En natuurlijk had ze de gebruikelijke haat-liefde verhouding met haar verheven positie.

Hertogin van Angoulème

Met de grote keizerlijke juwelen had ze niet veel op. Ze voelde zich ‘Im Geschirr’ ofwel ‘net een opgetuigd paard.’ Bijvoorbeeld met de ‘Klimop-parure’ van diamanten en smaragden die Köchert rond 1878 maakte op basis van twee grote broches van de oude keizerin Maria Theresa.

En met de robijnparure (foto hier rechtsboven), vervaardigd uit juwelen van de bij de Franse Revolutie onthoofde koningin Marie- Antoinette, naar men zegt door het Oostenrijkse hof voor een zacht prijsje gekocht van de hertogin van Angoulème, de dochter van Marie-Antoinette.

Voor zichzelf kocht Sisi bij Köchert kleine juweeltjes: broches met klaverblaadjes van parel en diamant, symmetrische staafbroches met parels aan ieder uiteinde en broches met haar monogram (een diamanten E).

Eigentijdse oorhangers van Koechert. Maar: model Sisi

Wereldberoemd en eigenlijk tot op de dag van vandaag haar handelsmerk zijn natuurlijk de diamanten sterren, die ze in haar kapsel droeg. In Oostenrijk zegt men dat de keizerin in 1855 na een voorstelling van Mozarts ‘Die Zauberflöte’ niet uitgepraat kwam over de sterren die Die Königin der Nacht op haar rok had gedragen. En dat Sisi’s man keizer Franz-Josef daarom Köchert de opdracht gaf om een aantal diamanten sterren voor haar te maken.

Sterren als craze

Katharina Schratt, 1880

Het kan natuurlijk. Feit is echter ook dat in 1843 aan het firmament de zogenoemde ‘Grote Komeet’ was verschenen. Diamanten sterren waren al een tijdje the craze. Ook de Nederlandse koningin Sophie had diamanten sterren. En net als Sisi poseerde ze ermee voor de internationale hofschilder Frans Xaver Winterhalter (foto recht bovenaan dit artikel). De Oranjeprinsessen dragen nóg diamanten sterren uit die tijd, deels afkomstig van Sophie en deels van koningin Emma die ze in 1879 nog bij haar huwelijk kreeg.

Sisi’s sterren hebben ehter tot op de dag van vandaag de grootste impact a. vanwege Sisi en b. vanwege toch ook de Sissi(met dubbel s)films met in de hoofdrol Romy Schneider. Juwelier Köchert heeft met gevoel voor de markt onlangs zelfs een eigentijdse Sisi-sterrencollectie in diamant uitgebracht.

Huwelijk van Otto van Habsburg en Regina van Saksen-Meiningen, 1951. Bruidsdiadeem van Köchert

Köchert opereerde destijds net als het Habsburgse hof voornamelijk vanuit Wenen, waar ook  de rijke Oostenrijkse en Hongaarse families huizen hadden, zoals de Esterházy’s, de Kinski’s en de Liechensteins. Door vererving zijn inmiddels heel wat Köchert-juwelen over Europa verspreid. Van de Habsburgjuwelen is echter weinig meer bekend: verkocht, gestolen of anderszins in het ongerede geraakt na de val van het keizerrijk in 1919.

Köchert had echter al eerder de bakens verzet. De zelfmoord van de Oostenrijkse kroonprins Rudolf in het Mayerlingdrama van 1889 had het hofleven verlamd, ook omdat de keizerin permanent op vlucht voor alle verdriet in haar leven was. En de keizer noch zijn maîtresse Katarina Schratt (foto links) waren wat je noemt het uitgaande type.

Echter: Wenen danste nog steeds, dankzij voornoemde adellijke families. Maar ook dankzij een steeds welvarender burgerij. Zij creëerden samen een rijk cultureel leven, begeleid door de muziek van Johann Strauss Vater und Sohn, Joseph Lanner undsoweiter undsoweiter.

Daar hoorden prachtige kleding bij en oogverblindende juwelen. Gelukkig garandeerden buitenlandse vorsten Köcherts status als hofjuwelier, zodat het koninklijk aureool/het snobappeal van de juwelier nooit verminderde.

En hoe gaat het de juwelier nu? Wel, hij swingt nog steeds, inmiddels onder leiding van de zesde generatie. En ja, ganz oft zijn zij en hun medewerkers druk bezig met hun vele klanten. In Wenen aan de Neuer Markt 15 en sinds 2005 in  Salzburg aan de Alter Markt, ook op nummer 15.

 

Sisi was ook een film

Wij hebben nu een genuanceerd beeld van Sisi. Maar romantiek heeft ook bestaansrecht. Zeker in Kersttijd . Bovendien werd Romy Schneider in de jaren vijftig, een Ster dankzij haar vertolking van Sissi (voor de film met dubbel S):

 

 

Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 3 december 2012

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronbeschrijving