Koninklijke Juweliers: Tiffany & Co

Je kunt ook een middagje naar Tiffany’s gaan

Audrey Hepburn in filmklassieker Breakfast at Tiffany's, 1961

Prinses Victoria van Zweden met verlovingsring

Het is de phoenix onder de juweliers. Om de zoveel jaren lijkt de Amerikaanse juwelier Tiffany & Co (kortweg Tiffany’s) uit zijn  as te verrijzen om aan een nieuw leven te beginnen.

Het grappige is dat Tiffany’s met de huidige retro-modestijlen nu zelfs eer inlegt met zijn voormalige ontwerpers. Een mooi voorbeeld is Elsa Peretti. Zij trad in 1974 toe tot de firma en veroorzaakte met haar minimalistische juwelen een kleine revolutie. Nu zijn haar gouden en zilveren letters, cijfers en simpel ogende armbanden en colliers met hartjes opnieuw in trek. En niet alleen in de Verenigde Staten waar de wortels van het bedrijf liggen.

Curiosa

Charles Lewis Tiffany (links) in zijn winkel, NY ca. 1887

Welbeschouwd heeft het bedrijf vanaf het begin gekocht en verkocht in de hele wereld. Aanvankelijk lag in het buitenland het accent op kopen. Al snel nadat Charles Lewis Tiffany (1812-1902) in 1837 op Broadway in New York een winkel in curiosa had geopend, reisden zijn opeenvolgende compagnons de wereld af op zoek naar bijzondere waar. Postpapier, paraplu’s, ivoor, lakwerk uit Japan, aardewerk uit China, eerst imitatiegoud en glazen stenen, later the real stuff. Daarbij hadden ze wat de Engelsen ‘het geluk van de getalenteerden’ noemen. Ze waren bijna altijd op de juiste plaats op de juiste tijd.

Zo was compagnon Young in Parijs toen in het grote revolutiejaar 1848 de Franse burgerkoning Louis Philippe en zijn vrouw koningin Marie-Amélie het veld moesten ruimen met in hun kielzog honderden aristocraten met een veelvoud aan juwelen en losse edelstenen. Volgens de overlevering kwam Young na enige maanden met ‘zakkenvol’ diamanten in de Verenigde Staten weerom.

Keizerin Eugénie van Frankrijk, 1854, klant van Tiffany's

Daar was Charles Tiffany net met de productie in eigen beheer van gouden sieraden begonnen. De combinatie van oude edelstenen in nieuwe zettingen bleek een gouden greep. En in 1870 kon Tiffany’s een nieuwe, grotere winkel openen op Union Square in New York. Behalve sieraden waren er Europese gebruiksvoorwerpen te koop, bijna allemaal dingen met een historie. Het was briljant bedacht voor een steeds welvarender wordende natie met nauwelijks een eigen geschiedenis. Een gevleugeld gezegde in die tijd werd: ‘Je kan natuurlijk een Europese tour van drie maanden doen, je kunt ook een middagje naar Tiffany’s gaan’.

Veelvoudig hofleverancier

Lilly Langtry, 1882

Intussen bouwde Tiffany’s zelf in Europa ook een naam op. Zo waren in 1868 al winkels in Londen en Genève geopend, trefpunten van adel en geld. In 1878 presenteerde Tiffany’s zich  op de wereldtentoonstelling van Parijs. Het bedrijf werd in één klap veelvoudig hofleverancier. Koningin Victoria van Engeland, de Duitse keizer, de groothertogen Paul en Serge van Rusland, de kalief van Egypte, de Oostenrijkse keizer, de Russische tsaar, de koningen van Griekenland, Spanje, Portugal en Roemenië: allemaal drukten ze de geniale ondernemer/juwelier aan de boezem. Ook ten faveure van een maitresse hier of daar. Zo viel Lilly Langtrey, rond 1876 het liefje van kroonprins Edward van Groot-Brittannië, in de (Tiffany’s -)prijzen.

De opening van de diamantmijnen in Zuid-Afrika in 1870 betekende dat diamanten voor veel meer mensen bereikbaar zouden worden. Tiffany’s speelde hier op een geniale manier op in. Tot dan waren diamanten in ringen altijd in een ‘kast’ gemonteerd: ingesloten  door edelmetaal en rustend op de vinger. Tiffany’s kwam op het idee om één diamant (solitair) als het ware op te tillen zodat het licht ook onder de steen door kon schijnen.

Tiffany-zetting met zes klauwtjes

Samen met de latere reclamecampagne: ‘A diamond is forever’, was het voor alle verliefde mensen van de wereld niet zo moeilijk om één en één bij elkaar op te tellen. De diamanten in de Tiffanyzettingen worden aan de bovenkant door vier of door zes klauwtjes (‘prongs’ in het Engels) ingeklemd. De verlovingsring van de Zweedse prinses Victoria heeft er zes.

Diademen-bals

Louis Comfort Tiffany

Een jaar na de uitvinding van deze zetting sloeg Tiffany’s de waarschijnlijk grootste slag in zijn leven. In 1887 werden in Parijs de Franse kroonjuwelen geveild. Het leeuwendeel bestond uit de juwelen die keizerin Eugenie bij de val van Napoleon III in 1871 achter had moeten laten. Uiteindelijk ging Tiffany met een derde van de aangeboden kavels naar huis. Eenmaal in de Verenigde Staten liet hij sommige stukken, zoals diademen en een met edelstenen bezette gordel van Marie-Antoinette, min of meer intact. Van andere stukken maakte hij nieuwe juwelen. Er ontstond een ware juwelencraze.  Er werden zelfs bals georganiseerd, waarbij het dragen van een oude Europese diademen zo goed als verplicht was.

Tiffany Narcissenlamp

Intussen bleek Louis Comfort Tiffany, de zoon van Charles Lewis ook al iemand van de juiste plaats en de juiste tijd. Hij zou zich, als directeur na de dood van zijn vader in 1902, met de zaak en met juwelen bemoeien, zeker. Maar aan zijn genie danken we toch vooral de beroemde art déco ontwerpen, zoals de Tiffanylampen en het gelijknamige glaswerk.

In de Verenigde Staten heeft het bedrijf niet onlogisch een heldenstatus. Toen John Kennedy in 1960 president werd, kocht hij voor zijn vrouw Jackie Tiffany’s  ‘aardbeibroche’, ontworpen door  Jean Schlumberger (1907-1987).

Vogel op een rots (van gele diamant), ontwerp Jean Schlumberger

Hij maakte vele ontwerpen voor de jetset cliëntèle van de firma. Een mooi voorbeeld van zijn stijl is de broche ‘Vogel op een Rots’, waarin de beroemde gele Tiffany-diamant is verwerkt. Met z’n 125,5 karaat is het een van de grootste gele diamanten ter wereld.

Statement jewellery

Een later handelsmerk van Tiffany’s  zijn de ontwerpen van Paloma Picasso, de dochter van de schilder Pablo Picasso. Ze maakt statement jewellery: opvallende, grote sieraden voor de zakenvrouw-met-flair, die zo goed pasten bij de powerdressing van de jaren 80 en 90.

Prinses Catherine en Tiffany-armbandje

De sieraden zijn het bekendst, maar Tiffany & Co heeft nog steeds een breed aanbod én van hoge kwaliteit. Toen prins Willem-Alexander en prinses Máxima vorig jaar september een bezoek aan New York brachten, kregen ze van burgemeester Michael R. Bloomberg een glazen schaal van Tiffany’s aangeboden waarin bezienswaardigheden van New York zijn geëtst. Máxima noemde de schaal ‘a lovely, lovely bowl’ en ze beloofde dat hij een’very, very special place in our house’  zou krijgen.

Maar bij de sieraden is daarentegen het minimalisme van Elsa Peretti juist weer populair. Ze passen uitstekend in de kledingstijl van prinses Catherine. Ze droeg de Tiffanysieraden al een tijdje. Nu wordt ze bovendien alom geprezen, omdat ze het allemaal zo mooi simpel houdt in deze tijd van economische neergang. Tiffany’s heeft weer het getij mee.

 

Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 23 mei 2012

Gebaseerd op het artikel ‘Tiffany & Co’ in de serie Juwelenhuizen, ‘ Vorsten’ nr. 9 2010 

 

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronbeschrijving