Koninklijke juweliers

‘O kijk, Máxima draagt weer Mellerio’

Ontwerp van waaier 'Mellerio-parure', copyright Mellerio-dits-Meller

Prinses Máxima met diadeem van Mellerio

 

Het is de oudste juwelier van Europa, misschien wel van de hele wereld. Sinds 1613 hebben zonder onderbreking vijftien generaties het Parijse bedrijf geleid. Het orderboek uit de 19de eeuw lijkt wel de Almanach de Gotha, de Wie is Wie in de internationale adel. En de roem duurt voort. ‘O kijk, Máxima draagt weer Mellerio.’

Officieel is het zelfs: Mellerio-dits-Meller. Dit zegt meteen veel over de geschiedenis van het bedrijf. Italiaans van oorsprong, gevestigd in Frankrijk. Zoals dat vaker gaat met coryfeeën doen over het ontstaan van deze ‘Juwelier der Koninginnen’ vele verhalen de ronde. Maar misschien is dít niet verzonnen:

Er was eens … een jonge schoorsteenveger, een telg uit een Italiaanse familie uit Lombardije, die de oorlog was ontvlucht en zich in Parijs had gevestigd. De jonge ambachtsman had tot taak de schoorstenen van het Paleis Het Louvre schoon te maken. Een vies karwei, maar het had z’n momenten. Want in 1613 hoorde de knaap via een schoorsteen een samenzwering tegen de minderjarige koning Lodewijk XIII. Dankzij hem werd de coup verijdeld.

Privilege

Maria de Medici, die regentes was voor haar zoon, was zo dankbaar dat ze de Lombardische gemeenschap in Parijs en hun families in Italië het privilege toekende om in het hele rijk vrij handel te mogen drijven in kristallen en ijzerwaren. Een van die van oorsprong Lombardische families heette Meller. Dat was een verfransing van de oorspronkelijke naam. Maar eenmaal in een koninklijk goedgekeurde handel kon best de trots op de Italiaanse wortels doorklinken: Mellerio-dits-Meller.

Jean Baptiste Mellerio, copyright Mellerio-dits-Meller

Anno nu zegt men bij Mellerio dat er niets is dat deze geschiedenis staaft. Maria de Medici en de volgende Franse koningen zouden via het privilege van vrije handel de solidariteit van de Lombardische Fransen hebben willen kopen. De dorpen waar ze vandaan kwamen, lagen op strategisch belangrijke plekken, waar aartsrivaal Habsburg gemakkelijk toegang had.

Hoe het ook zij: het vrijhandelsrecht was een feit. En de familie Mellerio heeft daar goed gebruik van gemaakt. Aanvankelijk bouwde ze in alle rust een solide handel op. Langzaamaan werden de kristallen steeds mooier, de ijzerwaren maakten allengs plaats voor verfijnder materialen zoals zilver en parelmoer. Maar rond 1780 maakte het bedrijf wel een heel grote sprong voorwaarts. Dankzij de intelligente en kleurrijke Jean-Baptiste Mellerio (1765-1850).

En jawel

Hij had al vroeg oog voor mooie dingen, dus ook voor de meest verfijnde sieraden uit de collectie van zijn vader. Als jongeman posteerde hij zich met zijn collectie bij een belangrijke ingang van Paleis Versailles. En jawel: een van de hofdames van Marie-Antoinette raakte gecharmeerd van zijn sieraden en via haar de koningin.

Armband Marie-Antoinette, copyright Mellerio-dits-Meller

In de fantastische archieven van Mellerio is hiervan een aandoenlijk bewijs te vinden: een ontwerp uit 1781 van een magnifieke armband bestaande uit zeven fijngesneden cameeën afgewisseld met robijnen. Diane-Sophie Lanselle, stafmedewerkster van Mellerio: ‘Naar verluidt heeft Marie-Antoinette de armband vlak voordat ze in 1783 werd onthoofd aan haar gezelschapsdame gegeven. Waar hij nu is, hebben we nog niet kunnen achterhalen, maar hij is ooit in het bezit van Mellerio teruggeweest. In 1935 hebben de toenmalige eigenaren hem afgestaan voor een tentoonstelling.’

De Franse Revolutie van 1789 leek aanvankelijk korte metten te hebben gemaakt met alle luxe, maar zoals totalitaire regimes eigen is, hadden ook de Franse revolutionairen weinig kijk op de menselijke ziel. De meeste Fransen waren in ieder geval maar wat blij met la Gloire waarmee  Napoleon – die een wat cynischer en dus realistischer kijk op de mensenlijke natuur had – vanaf 1799 zijn huis en later hof decoreerde. Ook zijn vrouw, Joséphine, pakte de band weer op die ze al ten tijde van het ancien régime als Madame de Beauharnais had opgebouwd met Mellerio. Diane-Sophie Lanselle: ‘We weten zeker dat ze veel juwelen bij Mellerio heeft gekocht. Bijvoorbeeld gothische ringen. En, zo wijzen de archieven uit, ze was dol op parels.’

Natuur

Koningin Margherita met 'Monte Rosa'-diadeem van Mellerio

Koningin Sofia van Spanje draagt nog steeds een uiterst kostbaar collier van zwarte parels, gesigneerd: Mellerio. Sofia heeft daarnaast twee Mellerio-diademen: een bloemendiadeem dat ze bij haar huwelijk in 1962 van de Spaanse dictator Franco en zijn vrouw kreeg en een familiediadeem uit 1867, dat uit gestileerde schelpen lijkt te bestaan. Beide diademen verwijzen naar de natuur. Dit is mede te danken aan Oscar Massin, een briljante edelsmid, die in de tweede helft van de 19de eeuw voor een aantal grote Parijse juweliers, dus ook Mellerio, werkte. Hij heeft een beslissende invloed gehad op de naturalistische mode in juwelen. Een voorbeeld daarvan is het ‘Monte Rosa’-diadeem van de Italiaanse koningin Margherita uit 1867 (foto links).

Ontwerp diadeem saffierparure Willem III, copyright Mellerio-dits-Meller

Prinses Mabels bruidsdiadeem is ook een ontwerp van Massin. Het is een afgeleide van het volumineuze saffierendiadeem van de Oranjes (afbeelding rechts). Dit was in 1881 een geschenk van koning Willem III aan zijn vrouw Emma. Het middenstuk is een (demontabel) erfstuk van diamant en saffier van koningin Anna Paulovna.

De diamanten zijn gezet volgens een techniek waarop Oscar Massin het patent had, waarbij de edelstenen bij de geringste beweging trillen, dus extra schitteren. Het diadeem dat Mabel als bruid droeg was een destijds meegeleverde zilveren monture met daarin diamanten uit het moederdiadeem.

Vaste klant

Keizerin Eugénie van Frankrijk, klant van Mellerio, 1864

Willem III was, net zoals tsaar Alexander van Rusland, de koning van Pruisen, de kalief van Egypte, de Italiaanse koning en vele (Russische) adellijke families, vaste klant bij Mellerio.

Illustere koninginnen zoals Desirée van Zweden en vooral keizerin Eugénie van Frankrijk gingen hem voor.

Keizerin Eugénies hulstbroche, copyright Mellerio-dits-Meller

Willem III deed zijn grootste en kostbaarste aankoop in 1888. Voor de ongehoorde som van 160.000 gulden (‘florins’) kocht hij de parure met robijnen en diamanten die wereldberoemd is geworden als DE Mellerioparure. Als cadeautje van de zaak leverde Mellerio een bijpassende waaier mee: robijnen en diamanten op schildpad, gesigneerd ‘Louis Robert de Cuvillon, 1888’. (Zie foto rechts bovenaan artikel.)

Het diadeem is van meet af aan een favoriet juweel van de Oranjes geweest. Op de PAN-tentoonstelling is het zilveren pasmodel te zien. Emma poseerde hiermee toen ze in de rouw was na de dood van Willem III en gekleurde edelstenen taboe waren. Prinses Máxima heeft het diadeem nog maar één keer in haar leven gedragen. Maar de foto’s van die ene gelegenheid (de 60ste verhaardag van koning Carl Gustaf van Zweden in 2006) zijn zó vaak geplaatst dat het lijkt alsof het haar lievelingsdiadeem is.

Wilde roos

Collie Monte Rosa, ontwerp Vincent Floderer, copyright Mellerio-dits-Meller

Behalve nog zeer draagbare erfstukken zijn die oude juwelen stille getuigen van een roemrijk verleden. Ook voor de juwelier die ze maakte.  Maar Mellerio weet zoals ieder weldenkend mens dat stilstand achteruitgang is. Vandaar dat het juweliershuis altijd nieuwe collecties heeft uitgebracht. De meest recente is ‘Monte Rosa’, een serie ontwerpen geïnspireerd op de wilde roos en inderdaad een eerbetoon aan de flamboyante Italiaanse koningin Margherita. En natuurlijk ook een verwijzing naar Mellerio’s eigen oorsprong.

De Franse edelsmid Vincent Floderer ontwierp de eigentijdse collectie: colliers, een broche en ringen in vele kleuren goud, diamanten én vele kleuren saffieren.

Rose Sauvage, ring, 2011, copyright Mellerio-dits-Meller

Ze zullen ongetwijfeld spoedig een nieuwe eigenaar krijgen. En Mellerio zal van hun wel en wee op de hoogte blijven, net zoals dat met de oude juwelen gebeurt. Diane-Sophie: ‘Het is net als met ouders die hun kinderen blijven volgen. De afstand wordt groter, maar de liefde wordt er niet minder door.’

Copyright Els Smit

Gepubliceerd 18 bovember 2011

Tekst gebaseerd op ‘Mellerio’, aflevering  1 van mijn serie ‘De grote Juweliers’, Vorsten nr 6 2010.

Klik op alle foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronvermelding