Koninklijke Mode: Kant

 

Sexy, stijlvol en supervrouwelijk

Prinses Margaret van Groot-Brittannië, ca 1960. Archief ES

Prinses Margaret van Groot-Brittannië, ca 1960. Archief ES

Koningin Letizia, 2012. PPE ©Cristina Garcia/Casa de su Majestad el Rey

Koningin Letizia, 2012. PPE ©Cristina Garcia/Casa de su Majestad el Rey

‘Kant is momenteel ontzettend hip,’ aldus koninklijk ontwerpster Sheila de Vries. Een van haar recente modeshows had zelfs als thema ‘Kant’.  ‘Grappig om te zien hoe ontwerpers over de hele wereld allemaal met hetzelfde bezig zijn’, aldus Jan Taminiau, een van koningin Máxima’s ontwerpers. Jan zei dat in 2008 toen de lingerielook de wereld veroverde. Toen waren er alleen nog maar spaghettibandjes en randjes van kant te zien.

Maar nauwelijks een jaar hierna maakte kant wereldwijd in volle hevigheid zijn comeback op de catwalks. Sindsdien is het niet meer weg te branden uit het modebeeld.

Kant hoorde altijd al standaard in koninklijke garderobes: verwerkt in onder meer bruidsjurken en avondjurken (foto rechts), maar het nieuwe, modieuze kant is daar nu ook goed vertegenwoordigd.

Zo koos koningin Letizia van Spanje voor de officiële foto’s ter gelegenheid van haar 40ste verjaardag in 2012 een smashing jurk van zwarte Venetiaanse kant van de Spaanse ontwerper Felipe Varela (foto linksboven).

Coudeyre

Koningin Mathilde van België, 2014. Copyright PPE/Nieboer

Koningin Mathilde van België, 2014. Copyright PPE/Nieboer

Koningin Mathilde van België droeg tijdens het concert voorafgaande aan de Nationale Dag in juli  2014 een jurkje dat er qua materiaal nogal op leek. Het was een creatie van de Frans-Duitse ontwerper Marc-Philippe Coudeyre, die in het begin van zijn carrière veel voor Natan heeft ontworpen.

Sexy, stijlvol, elegant en supervrouwelijk: zo wordt kant wel omschreven. Het is een combinatie waar geen enkele andere stof aan kan tippen. En het is een mix die lijkt uitgevonden voor prinsessen en koninginnen.

Catherine, hertogin van Cambridge, 2012. Copyright PPE/ddp/Langbehn

Catherine, hertogin van Cambridge, 2012. Copyright PPE/ddp/Langbehn

Catherine hertogin van Cambridge (voorheen Kate Middleton) draagt vaak kant. De allermooiste creatie in haar verzameling is misschien wel de even-over-de-knie jurk van zachtroze kant die ze naar Westminster Abbey droeg tijdens een van de vieringen rond het diamanten jubileum van koningin Elizabeth II. Het was een ontwerp van Sarah Burton voor het Britse huis Alexander McQueen.

Ook bij koningin Máxima is de kant-trend aangeslagen. Voorbeelden: haar mauve kanten Valentino tailleur bij het huwelijk van voornoemde Catherine en de Britse prins William in 2011 én het zeegroene jurkje van Dolce en Gabbana dat ze vorig jaar voor het eerst tijdens het kennismakingsbezoek aan Denemarken droeg (foto linksonder).

Stretch

Koninklijk enthousiasme is één ding, maar het is ook belangrijk dat kwaliteitskant (meestal op basis van katoen) tegenwoordig door bijmengingen van moderne vezels, stretch krijgt. Comfortabel om te dragen dus.

Koningin Máxima, Denemarken 2013. Copyright PPE

Koningin Máxima, Denemarken 2013. Copyright PPE

Dat iedereen zich sinds kort kant kan veroorloven, danken we dan weer aan China. Daar wordt synthetische kant bij wijze van spreken per kilometer geproduceerd. Het is speels en als je zo’n synthetisch jasje of jurkje hebt, doe je beslist met de mode mee, maar de stretch is vaak ver te zoeken.

‘Haute couture-kant komt nog steeds uit Italië en Frankrijk. Het wordt daar op machines geproduceerd die hoogstens vijfenhalve meter aan één stuk af kunnen leveren.’ Aldus Stefan Rodenburg, de derde eigenaar in successie van de stoffenhandel Nanucci Tessuti in Amsterdam, die al 75 jaar in de hoogste regionen van de stoffenmarkt opereert.

Sheila de Vries kwam ‘als klein meisje al in de winkel van de opa van Stefan in de Damstraat in Amsterdam’. ‘Je begrijpt: dat was een snoepwinkel voor me.’

Koningin Beatrix, Prinsjesag 2012. Copyright PP Nieboer

Koningin Beatrix, Prinsjesag 2012. Copyright PP Nieboer

China

Ook het kant dat Sheila’s voor haar creaties gebruikt, zijn van Franse of Italiaanse origine. De laatste prinsjesdagjurk die ze, in 2012, voor Beatrix maakte, was van Valentino-kant op een fond van zijde.

Nog steeds zijn exquise kantsoorten dus duur. Maar elastisch en beter te verwerken kant komt naar verwachting spoedig in grotere hoeveelheden op de markt.

Stefan Rodenburg: ‘Het is nog maar een kwestie van tijd en China gaat ook mooie kanten stoffen produceren.

Frans kant. © Nanucci Tessuti, Amsterdam

Frans kant. © Nanucci Tessuti, Amsterdam

‘Er is daar grote interesse voor van oorsprong westerse stoffen, men leert snel. Een teken aan de wand is dat als een Franse kantproducent stopt een Chinese koper de machines overneemt.’

Kant is in de zestiende eeuw in Europa ontstaan. Venetië produceerde vooral naaldkant, het point de Venise, waar Letizia’s verjaardagsjurk een nakomeling  van is. In de (zuidelijke) Nederlanden ontwikkelde zich het kloskant, zoals ‘Brussels kant’ en ‘Brugs kant’.

Omdat het ook toen al duur was, werd kant een statussymbool. Het Franse hof en daarmee heel Frankrijk is ten tijde van de Zonnekoning bijna failliet gegaan aan de aankoop van buitenlands kant door de adel. Minister van Financiën Jean Baptiste Colbert ( 1619-1683) wendde het onheil net op tijd af door in Frankrijk zelf de kantindustrie te bevorderen.

Koningin Victoria van Groot-Brittannië, 1847. Schilderij van Franz Xavier Winterhalter. Wikiepdia

Koningin Victoria van Groot-Brittannië, 1847. Schilderij van Franz Xavier Winterhalter. Wikipedia

Honiton

In de 19de eeuw steunde de Britse koningin Victoria de kantindustrie in Devonshire.

Doop prinses Ariane, 2007. Copyright PPE Nieboer

Doop prinses Ariane, 2007. Copyright PPE Nieboer

Haar bruidssluier (afbelding rechts) bevatte een fortuin aan met de hand geklost Honitonkant. Het is later verwerkt in de belangrijkste doopjurk van de familie.

Prins George, de zoon van William en Catherine, droeg onlangs bij zijn doop een exacte kopie. Het origineel is zo teer geworden dat het niet meer bruikbaar is.

Tegenwoordig wordt kloskant, gemaakt van het allerfijnste linnen, vanwege de hoge arbeidskosten nauwelijks meer gebruikt.

De Nederlandse koninginnen zijn altijd dol op kant geweest. Een groot deel van de beroemde verzameling van Emma bestaat nog steeds en wordt in het Rijksmuseum bewaard.

Huwelijk prinses Christian en Jorge Guillermo, 1975. Archief ES

Huwelijk prinses Christian en Jorge Guillermo, 1975. Archief ES

De doopjurk die ze zelf in 1880 voor haar dochtertje Wilhelmina kocht bij de Haagse couturière A.M. Schelfhout-Picnot is nog steeds in gebruik. De dochters van Willem-Alexander en Máxima zijn er alle drie in gedoopt. De jurk is deels gemaakt van het duurste naaldkant dat er is: ‘Point de gaze de Bruxelles’ (foto hier linksboven).

Drentse klederdracht. Wikipedia

Drentse klederdracht. Wikipedia

Ook in de bruidsjurk van prinses Carolina, die in juni 2012 in Florence met Albert Brenninkmeijer trouwde, was relatief oud kant verwerkt.

Ontwerper Addy van den Krommenacker mocht gebruik maken van Brugs kant uit de sleep van de bruidsjurk van prinses Irene (Carolines moeder) uit 1964.

Volgens Van den Krommenacker had koningin Juliana het kant destijds voor haar dochter Irene gekocht. ‘Het was erg dun geworden. Het is een hele klus geweest om het te verwerken zonder dat het beschadigde. We hebben het op tule gezet om het steviger te maken.’

Folklore

Elisabetta Rosboch von Wolkenstein, 2014. Copyright PPE Nieboer

Elisabetta Rosboch von Wolkenstein, 2014. Copyright PPE Nieboer

Prinses Christina droeg op haar trouwdag in 1975 ook familiekant. Het was vooral zichtbaar in haar hoofdtooi die destijds werd aangeduid als een ‘folklorekapje’. Andrew Koval, de (Amerikaanse) ontwerper van de jurk, liet zich inderdaad inspireren door de kanten ‘knipmutsen’ van Nederlandse (vooral Overijsselse) klederdrachten. De Christinaversie van de traditionele oorijzers waren twee diamanten sterren uit de juwelencollectie van de Oranjes (foto’s links en rechts hierboven).

Koningin Máxima, inhuldiging koning Willem-Alexander, 2013. Copyright PPE Nieboer

Koningin Máxima, inhuldiging koning Willem-Alexander, 2013. Copyright PPE Nieboer

Voor bruiden is kant eigenlijk nooit uit de mode geweest. Maar ook hier wint het nieuwe, elastische, kant  snel terrein.

De grote roergangster is hier Kate Middleton. Haar bruidsjurk, ontworpen door Sarah Burton, was rijk voorzien van modern Frans kant. Miljoenen bruiden over de hele wereld wilden daarna zó’n jurk met zúlk kant.

Het nieuwe kant kwam onlangs ook terug in de Valentino-bruidsjurk van Elisabetta Maria Rosboch von Wolkenstein die in juli met de Belgische prins Amedeo trouwde foto links).

En dan was er nog De Jurk van Máxima op 30 april 2013: koningsblauw en deel van de driekleur die ze samen met de nieuwe koning van Nederland vormde. En wat mooi was het ragfijne kant waarmee haar japon was afgezet en dat wel op haar armen leek geschilderd.

Echter, het wás geen kant. Het was weer een mooi voorbeeld van Jan Taminiau’s handelsmerk: ‘Het is niet wat het lijkt.’

Broderie de Lunéville. Bron: Les chrocheteuses forum

Broderie de Lunéville. Bron: Les chrocheteuses forum

In dit geval was het kant dat we meenden te zien, borduursel, waarbij met behulp van pailletten en kraaltjes de indruk van kant wordt gewekt. Het is een oude techniek die bekend staat onder de naam ‘broderie de Lunéville’, naar het plaatsje Lunéville in de Elzas. Het gerenommeerde Parijse ‘borduurhuis’ Lesage, waarmee Taminiau nauwe banden heeft, omarmde deze techniek rond 1900. Borduursters van Lesage, waarmee Taminiau goede banden heeft, maakten anno 2013 de versieringen op Máxima’s historische japon.

Niet onlogisch staat het borduurwerk van Lunéville’ ook bekend als ‘geborduurd kant’. En zo was ook De Japon ook behalve traditioneel ook zeer van ‘nu’.

 

Copyright Els Smit

Gebaseerd op ‘Koninklijk Kant’© Els Smit, gepubliceerd in ‘Royalty’, nr. 9 2013

 

Klik op de foto’s voor vergrotingen