Koninklijke Mode: Peplums

Ook op dit verhaal rust copyright

 

Het koninklijke schootje

 

Koningin Máxima, gelderland mei 2013. Copyright PPE/v.d.Werf

Koningin Máxima, Gelderland mei 2013. Copyright PPE/v.d.Werf

De pashmina reisde in 2002 als het ware de aanstaande verloofde van de kroonprins vooruit. Als hot item had de rest van de wereld de joyeuze (geiten)wollen omslagdoek alweer terzijde gelegd. Maar Máxima had haar hart eraan verpand en vanuit New York bracht ze ongewild Nederland op een idee.

‘Goh, een pash-wat?’

‘Wat ik zeg: een pashmina, zo hándig ook als het ‘s avonds een beetje afkoelt.’

Dior's New Look, jasje met peplum. Royal Doulton beeldje van porselein

Dior’s New Look, jasje met peplum. Royal Doulton beeldje van porselein, ebay

Nu, elf jaar later, zou het zomaar kunnen dat koningin Máxima Nederland aan de peplum brengt.

In Groot-Brittannië was het vorig jaar al een craze met wisecracking stukjes in dagbladen. En Catherine, hertogin van Cambridge haakte meteen in op de nieuwe trend. Bijvoorbeeld met haar prachtige rode creatie (van Alexander McQueen) bij de vlootschouw t.g.v. het diamanten jubileum van Elizabeth II.

Maar een peplum: wat is het eigenlijk?

Totaalbeeld

Denk voor het totaalbeeld om te beginnen aan een blazertje (of een blouse) tot net op de heupen. En in de taille zeer getailleerd, zodat onder de taille een aangerimpelde strook ontstaat. Vaak wordt een aparte strook tussen taille en heupen aan het lijfje genaaid. Er is trouwens een  goed Nederlands woord voor peplum dat al veel verduidelijkt: schootje.

Het woord peplum stamt uit het Grieks. De peplos was in het oude Griekenland de naam van een ruimvallend kleed uit één stuk dat in de taille vaak gerimpeld was.

Koningin Juliana (toen nog prinses) trouwde in 1937 in een jurk die officiëel werd omschreven als: ‘satin ivoire peplum’. Omdat ‘peplum’ dus onmiddellijk achter de stof stond en mogelijk omdat het wel interessant klonk, heet de stof van Juliana’s trouwjurk in vele geschriften tot op de dag van vandaag: ‘ivoren zijden peplum’of ook wel: ‘ivoren peplum zijde’.

Juliana's bruidsjurk met Griekse (peplum) plooival. Foto Ziegler

Juliana’s bruidsjurk met Griekse (peplum) plooival. Foto Ziegler

Maar ‘peplum zijde’ bestaat niet. Het bijgevoegde woord peplum sloeg op het model van de japon: een beetje Grieks.

In de jaren dertig waren in sommige min of meer vooruitstrevende kringen de emancipatoire ideeën  van de Amerikaanse danseres Isadora Duncan populair. En zij trad vaak op in Griekse gewaden.

Plooien

Peplums in de jaren dertig

Peplums in de jaren dertig. Ebay

Juliana’s trouwjurk verwees naar Duncans gewaden. De voorkant van de japon gaf de suggestie van een gedrapeerde overrok én de taille was geaccentueerd door plooien. Juliana moet dat wel wat hebben gevonden. Bij haar avondjurken heeft ze tot op hoge leeftijd een voorkeur gehouden voor plooien in de taille.

Juliana heeft veel meer elementen uit de mode van haar jonge jaren, tussen 1930 en 1940, tot ver in haar koningschap meegenomen. In die jaren dertig beleefde ook de korte peplum, zeg maar ‘het schootje’een van zijn revivals. Het paste uitstekend bij de lange strakke rokken van die tijd en de geaccentueerde taille, waarvan Wallis Simpson, de latere hertogin van Windsor zo’n uitnemende vertegenwoordigster was.

In de jaren vijftig droeg Juliana ook weer jasjes en blouses met een schootje . Dat was toen een regelrecht vervolg op de New Look die de Parijse couturier Christian Dior in 1947 lanceerde.

Deden de peplums het in vooroorlogse jaren zo goed op de sluike rokken, ze bleken in vele tuigen mak. Want ze leken gemaakt voor Diors ideale vrouwbeeld van net na de Tweede Wereldoorlog: het zandloper-silhouet, met veel stof boven en vooral onder een wespentaille. De peplum, als strook onderaan het lijfje, accenteerde én de taille én de heupen.

Irene

De Nederlandse Soestdijkprinsessen bleven zoals bijna alle Nederlandse vrouwen tot halverwege de jaren zestig gekleed in de sfeer van de Diormode (waarvan vrijwel alle Parijse couture een afgeleide was). Prinses Irene droeg in ieder geval toen ze met haar verloofde Carlos van Bourbon-Parma op Soestdijk voor de fotografen poseerde een creatie met een schootje (foto hier rechtsonder).

Irene en Carlos Hugo, 1963

Irene en Carlos Hugo, 1963. GvN, postacard

Wilhelmina te paard

Wilhelmina te paard, 1916. RVD/Kon. Huis

De basis van de 20ste eeuwse en huidige peplums ligt halverwege de 19de eeuw toen de dameskleding bestond uit een (hoepel)rok en een bovenstuk. De Franse keizerin Eugénie had creaties met peplums in haar garderobe (foto).

Een jaar of 25 later was de ronde hoepelrok veranderd in een rok met het accent op de achterkant: de queue de Paris. De Nederlandse koningin Emma droeg zulke rokken bij haar verloving en haar huwelijk in 1879. Een accentje dat verwees naar een slanke taille en brede heupen was kennelijk nog steeds aantrekkelijk.

Ook de jasjes van paardrijkostuums kregen in deze tijd peplums. In hippische kringen heeft deze mode zelfs vrij lang standgehouden. Er is een foto van koningin Wilhelmina uit de jaren twintig (ruim veertig jaar later) als amazone. In de uitloop van haar jasje kan je met een beetje goede wil nog steeds het 19de eeuwse schootje zien.

Supervrouwelijk

In de innovatieve modestijlen van de late jaren zestig en zeventig van de 20ste eeuw was er weinig ruimte voor nostalgie. Maar de ‘powerdressing’ van de jaren tachtig met z’n brede schouders kon natuurlijk wel weer een beproefd, supervrouwelijk accent gebruiken: de peplum!

Patronen van powerdressing met peplum, 1991, courtesy McCall's

Patronen van powerdressing met peplum, 1991, courtesy McCall’s

In de destijds invloedrijke Amerikaanse soapserie Dynasty mochten de gezworen vijandinnen Krystle en Alexia (Linda Evans en Joan Collins) ter accentuering van hun peplum ook nog eens graag de handen in de zij zetten.

Anno 2013 zijn in de schier eindeloze rij retrotrends van de afgelopen dertig jaar eindelijk ook de peplums terug. En niet eens, omdat de grote ontwerpers er op de catwalks van Parijs en Milaan er zo mee bezig waren. Het was meer een invloedje hier, een ideetje daar en uiteindelijk een paar confectiemodelletjes die echter door het publiek werden opgepikt.

Hertogin Catherine, vlootschouw op de Thames, 2012. Copyright PPE/ddp/Langbehn

Hertogin Catherine, vlootschouw op de Thames, 2012. Copyright PPE/ddp/Langbehn

En zo is de peplum van 2012/2013 eigenlijk een democratisch ontstane mode: eerst op straat gedragen en daarna opgepikt door designers en in hun kielzog door prinsessen.

De Britse hertogin Catherine was de eerste die zich aansloot bij deze democratische beweging. Begrijpelijk, omdat de peplum in eerste instantie een Londense ‘upper busdeck fashion’ was. (Houd dus steeds de Londense dubbeldekbussen in de gaten als je wilt fashion watchen).

Inmiddels lijken de Europese prinsessen gestaag overstag voor de schootjes. Prinses Mary van Denemarken draagt ze al een tijdje en vorstin Charlene van Monaco. En nu dus ook Máxima, koningin der Nederlanden, waar de peplum de afgelopen drie seizoenen niet bepaald het modebeeld beheerste. Maar dat kan natuurlijk nog komen.

 

Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 16 juni 2013

 

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronvermelding