Oranjejuweeltjes 3

 

En dan nog een mooie strik erop …

Prinses Máxima, Abu Dhabi 2009

Het is een juweeltje: de strikbroche van diamanten en robijnen die de dames van Oranje-Nassau sinds een jaar of vier weer regelmatig dragen. Niet te groot, niet te klein en vooral: tijdloos.

Emma’s ‘floppy’ strikbroche

Het was alsof prinses Máxima in 1997 (weer eens) de primeur had van een sieraad uit de krochten van de Oranjeverzameling dat nooit het daglicht had gezien.

Maar kijk nou eens hoe goed het is dat er steeds meer oude journaalbeelden vrij komen. Koningin Juliana heeft de broche echt ook gedragen en wel tijdens het prestigieuze staatsbezoek aan de Verenigde Staten in 1952. Op de foto’s heeft de broche zich altijd goed weten te verstoppen. Pas nu bewegende beelden beschikbaar zijn, komt hij tevoorschijn.

Overstag

Meer dan foto’s maken filmbeelden het aannemelijk dat de Amerikanen destijds collectief overstag gingen voor de Nederlandse koningin. De Amerikaan Alden Hatch, die in 1962, een geautoriseerde biografie van prins Bernhard schreef, was erbij toen koningin en prins op 2 april 1952 in Washington landden. Hij beschreef de scene aldus:

Juliana en prins Bernhard vlak na aankomst in de V.S. Links presidentsechtpaar Truman, rechts minister Stikker van Buitenlandse Zaken. GvN

Juliana en prins Bernhard vlak na aankomst in de V.S. Links presidentsechtpaar Truman, rechts minister Stikker van Buitenlandse Zaken. GvN

‘Het vliegtuig taxiede naar het platvorm waar president  en mevrouw Truman stonden te wachten in het milde aprilzonnetje. De koningin was de eerste die in de opening van de cabinedeur zichtbaar werd en Bernhard verscheen onmiddellijk daarna. Ze zag er heel knap en verzorgd uit in een fraise (aardbeirode) zijden japon met een cape van zilverbont over haar schouders en een chic zwart hoedje op het blonde haar. De Amerikanen waren verrukt van haar. Juliana en Bernhard bleven bovenaan de vliegtuigtrap staan terwijl de gebruikelijke 21 saluutschoten werden afgegeven. Daarna daalden ze de trap af en werden eenvoudig en hartelijk begroet door de Trumans.’

Het is het chique zwarte hoedje dat we in de gaten moeten houden. Zoals ze trouwens vaker deed, had Juliana de broche op haar hoed gespeld. Hij is heel goed, zelfs in close-up, te zien in het Pathefilmpje waarvan de link onderaan dit artikel staat.

Sévigné

Madame Sévigné met haar nonchalante zijden strik

De broche die het anno nu weer zo goed doet op outfits van Natan (prinses Máxima) en Sheila de Vries (koningin Beatrix) is behoorlijk oud, meer dan honderd jaar. Koningin Emma heeft hem aan het einde van de 19de eeuw laten maken van edelstenen die ze had geërfd.

Het is een strikbroche zoals die in die tijd zeer geliefd waren. Ze werden ook wel ‘Sévigné-broches’ genoemd naar de 17de eeuwse Franse (brieven)schrijfster Marie de Rabutin-Chantal, marquise de Sévigné ( 1626-1696). Haar geestige brieven over upper class Parijs, officieel aan haar dochter gericht, waren binnen korte tijd publiek bezit en leverden Madame Sévigné enige en naar het zich laat aanzien eeuwige roem op. Ze werd zelfs een trendsetter. Zo kregen de zijden strikken die ze op haar japon droeg navolging. Het waren een beetje nonchalant geknoopte zijden linten. ‘Floppy’ zeggen de Engelsen. ‘Flodderig’ in het Nederlands.

Zilveren Sévigné-broche met smaragden en diamanten, 1780, courtesy en copyright Christie’s

Vraag en aanbod zullen een beetje door elkaar hebben gelopen, maar een feit is dat al spoedig Sévigne-strikken in edelmetaal en met edelstenen werden uitgevoerd. Deel van het succes zal ook de romantiek rond strikken zijn geweest. Liefde en Eeuwigheid, dus zeker Eeuwige Liefde, zijn al sinds mensenheugenis met strikken en knopen verbonden.

Weer mode

Begin 19de eeuw, vlak na de Franse Revolutie en tijdens Napoleons regering, waren strikroches natuurlijk zóóó ancien régime – lees: ouderwets en vooral not done. Maar in de tweede helft van de 19de eeuw kwamen ze weer in de mode, ook omdat ze prachtig in de zo bewonderde guirlande (garland) stijl pasten.

Koningin Wilhelmina 1901 met grote broche in guirlande-stijl

Veel strikbroches uit die tijd zijn wel heel erg garland. Koningin Wilhelmina draagt zo’n monumentale strikbroche op een schilderij waarop ze poseert met diadeem en collier van diamanten en saffieren die ze bij haar huwelijk in 1901 van het Nederlandse volk had gekregen. De broche is een erfstuk van haar oom Hendrik (een broer van haar vader Willem III) uit 1872. Er zijn twee grote saffieren uit de erfenis van koningin Anna Paulowna in verwerkt.

Koningin Beatrix, Prinsjesdag 2007 met Emma’s strikbroche links op ordelint

Hierbij vergeleken is Emma’s robijnen strikbroche -ook in de guirlandestijl gemaakt – een  snoepje: een delicaat juweeltje. Maar met een behoorlijke impact. Zowel Beatrix, Máxima en prinses Laurentien in deze tijd en ook Juliana destijds hebben het waarschijnlijk niet voor niets steeds gecombineerd met bescheiden sieraden, vaak alleen de understated oorbellen van de robijnen Mellerio parure.

Zo is Emma’s strikbroche een accessoire pur sang: een strik. Bovendien zijn de edelstenen zo knap gezet dat de broche van afstand wel van stof lijkt. Van betoverend glinsterende stof …

Kijk maar:

http://www.britishpathe.com/video/queen-juliana-in-washington/query/Queen+Juliana+Truman

 

Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 9 augustus 2011

 

 

 

 

 

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronvermelding