Oranjejuweeltjes 6

Sophie’s Toverparel 

Prinses Máxima, januari 2012

Een jonge koningin Sophie

Het is haast niet meer voor te stellen, maar parels zijn eeuwenlang voorbehouden geweest aan de zeer rijken. Het is niet toevallig dat prinsessen en rijke koopmansvrouwen in vroeger eeuwen voor schilderijen poseerden met hun parels.

Pas toen in de twintigste eeuw het fenomeen gekweekte (cultivé) parels inburgerde, zakte de prijs. Voordien moest iedere parel letterlijk worden opgedoken. En na de hachelijke zoektocht, was het maar afwachten of de gevonden oesters een parel bevatten. Daarbij gold natuurlijk: hoe groter de parel, hoe zeldzamer. Gave, grote exemplaren haalden astronomische prijzen

 

Juwelenlijst

De Nederlandse koningin Sophie (1818-1877), de eerste vrouw van koning Willem III, bezat een juweel met een grote, ovale, natuurijke parel, gevat in een krans van diamanten. Over de herkomst van de Oranjejuwelen is veel minder te achterhalen dan vaak wordt gedacht. Maar dit juweel met die grote parel is nauwkeurig beschreven, namelijk  in de juwelenlijst die na de dood van Sophie is opgesteld.

Het is sindsdien vaak en met plezier gedragen. Van oudsher in een armband gemonteerd. Zó droeg prinses Máxima het afgelopen januari bij het jubileum van de Amerikaanse Kamer van Koophandel in Den Haag. Er zijn toen een paar fraaie close-ups van gemaakt. (Foto links.)

Koningin Wilhelmina 1900

De met diamanten omringde parel is hier de blikvanger van een gourmette armband: een  gouden band, waarbij de schakels diep over elkaar heen vallen. En passant krijgen we zo een nog beter idee van hoe koningin Wilhelmina er in 1900 uitzag op een van de mooiste foto’s die ooit van haar zijn gemaakt. Ze draagt daar deze armband om haar linkerarm, rechts op de foto dus.

Wilhelmina combineerde toen een aantal pareljuwelen, waaronder het diadeem dat koningin Emma drie jaar ervoor voor haar had laten maken, naar alle waarschijnlijkheid bij de N.V. Koninklijke Utrechtse Fabriek van Juweelen, Zilverwerken en Penningen van C.J. Begeer. Deze firma, die meestal meestal kortweg ‘Koninklijke Begeer’ wordt genoemd,  verwerkte er edelstenen en parels in uit Oranjebezit.

Het diadeem werd in het televisie-tijdperk – in 1966 – wereldberoemd. Prinses Beatrix droeg het toen ze trouwde.

Verrassing

Máxima in 2003

De vijf opstaande parels van dit diadeem kwamen 37 jaar later op het eerste gezicht onherkenbaar terug. De Mexicaanse president Vicente Fox bracht in 2003 een staatsbezoek aan Nederland en prinses Máxima leek wel een heel nieuw diadeem te dragen.

Het was een mooie verrassing van koningin en kersverse schoondochter. Want niemand was in die tijd nog verdacht op nieuwe gedaanten van de oude Oranjejuwelen. Zo zie je maar weer. Iedereen kan toveren met een eitje. Maar de Oranjes toveren met juwelen.

Dat kunnen ze doen dankzij de juweliers van de negentiende eeuw (toen de meeste Oranjuwelen zijn gemaakt). De mode van de elite dicteerde destijds vele malen verkleden per dag, met natuurlijk bijbehorende bijous. Vandaar dat de juweliers een aantal montures leverden, zodat bijvoorbeeld een diadeem als collier kon worden gedragen. Of een deel van een broche als pendant aan een halsketting.

Gaandeweg worden al die oude manieren van dragen herontdekt. En natuurlijk is er nog zoiets als ‘Voortschrijdend Inzicht’ : een nieuwe kijk op oude juwelen en nieuwe technieken om variaties te realiseren.

Prinses Margriet met het oude diamanten collier

De opstaande parels van Beatrix’ trouwdiadeem, zo bleek uiteindelijk, waren in 2003 gemonteerd op een diadeem dat tot dan toe bekend was als ‘het smaragd-diadeem’. Maar de smaragden in het diadeem waren (even) verdwenen. In de hoofdband van het diadeem waren ze vervangen door briljanten en bovenop dus door parels.

Onbekend collier

Om de feestvreugde compleet te maken droeg Máxima bij dezelfde gelegenheid een onbekend diamanten collier met een grote parel in het midden (foto hierboven). Dit nu was Sophie’s pareljuweel, verhuisd van armband naar collier.

Koningin Beatrix met pendant van broche uit de z.g. pauwenstaartparure aan het oude diamanten collier

Echter ook het diamanten collier had zo een heel nieuw gezicht gekregen.

Je verzint het niet als je alleen maar aan de zijlijn staat te kijken. Maar dit collier in zijn pure vorm, louter diamanten dus, is gedragen door zóveel koninginnen en prinsessen: bij staatsbezoeken, galadiners, Prinsjesdagen. Het was zo ontzettend bekend. Maar in 2003 dus even niet.

Dit is natuurlijk hogeschool-toveren. Het collier is meer dan tweehonderd jaar oud. De oorsprong is in nevelen gehuld. Volgens de laatste inzichten is het via Anna Paulowna of via koningin Sophie in de familie terecht gekomen. Dat zou op een Russische afkomst wijzen, want Anna Paulowna en Sophie’s moeder waren zussen. Hoe dan ook, het is een van de oudste juwelen in de hele  Oranjeverzameling. Maar alive and kicking. En het eind is nog niet in zicht, want het blijkt een pracht van een basis voor pendanten met gekleurde edelstenen uit weer ándere oude Oranjejuwelen.

 

 

 

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronvermelding

Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 13 maart 2012

Gebaseerd op mijn eerdere publicaties in Vorsten Royale:

juni 2005 en maart 2006