Oranjejuweeltjes 8

Oranjehuwelijken zorgen voor revival korenaren

Prinses Anita, 2005

Korenaren puur natuur

Sinds de huwelijken van de zonen van prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven is het korenarendiadeem van de Oranjes heel bekend. Zó bekend dat alleen de omschrijving  ‘de korenaren’ al volstaat. Alsof er geen puur natuur  wuivende halmen en gele korenvelden meer zijn.

Alle schoondochters van prinses Margriet mochten voor hun huwelijk de diamanten korenarenbroches – want dat zijn het eigenlijk – uit de koninklijke collectie lenen. Alle huwelijken werden rechtstreeks op de televisie uitgezonden. En half Nederland zat aan de buis gekluisterd. Sinds 1975, toen prinses Christina met Jorge Guillermo trouwde, was er geen Oranje meer getrouwd. Mensen hadden gewoon honger naar een Eigen Koninklijk Sprookjeshuwelijk.

Marilène en Annette droegen in respectievelijk 1998 en 2000  een frame met vier broches. Maar nadat het ontwerp van Anita’s sluier kennelijk een forser diadeem rechtvaardigde, droegen én Anita en Aimée the full monty: alle acht broches.

Via Sophie

Catharina Paulovna, de moeder van de Nederlandse koningin Sophie

De broches zijn relatief oud. Ze dateren uit het begin van de negentiende eeuw en ze zijn via koningin Sophie in de Oranjecollectie terecht gekomen. Er is veel reden om aan te nemen dat ze ooit van Sophies moeder Catharina Paulowna zijn geweest. Zij was de dochter van tsaar Paul I van Rusland en dus een zuster van de Nederlandse koningin Anna Paulowna. Catharina trouwde de koning van Würtemberg en hun dochter Sophie trouwde in 1839 met de toekomstige Nederlandse koning Willem III.

Korenaren broche, midden 19de eeuw, British Museum

De diamanten die samen de korenaren vormen hebben een uitstraling die tegenwoordig weer zo geliefd is. Het harde bling-effect van de briljant geslepen diamant lijkt een beetje uit te raken. Diamanten die dateren voordat het briljant slijpen werd uitgevonden zijn weer in de gratie. Deze ‘oudslijpseldiamanten’ weerkaatsen het licht wat minder opdringerig.

Maar wel optimaal. Want de diamanten zijn in verzilverd goud gezet.

Korenaren zijn al eeuwenlang het symbool van overvloed en vruchtbaarheid. Daarom zijn ze ook sinds de Romeinse tijd met bruiloften geassociëerd. Wij doen alsof het gooien van rijst naar het bruidspaar een oud inheems gebruik is. Maar het kon natuurlijk pas toen West-Europa Oosterse culturen ontdekte. Voordien strooiden we … tarwe.

Korenarendiadeem ca 1880, part. collectie

In de loop van de negentiende eeuw, met zijn neo-stijlen, kwam met de liefde voor de natuur ook de korenaar weer in beeld. Op de diademententoonstelling op de PAN in Amsterdam eerder dit jaar was ook een korenarendiadeem – uit een particuliere collectie – te zien. Het stamt uit 1880 (foto rechts).

Adelaïde

Adelaïde hertogin van Teck

Er is gelukkig uit de negentiende eeuw een aantal foto’s en schilderijen bewaard van koninklijke draagsters van korenaren. Zoals Adelaïde hertogin van Teck en de moeder van de latere Britse koningin Mary (foto links).

Laetitia Bechtof 2009

Ook nu komt bij een vorstelijke bruiloft in het buitenland af en toe een korenarendiadeem tevoorschijn. Zoals in 2006 toen prins Philipp van Hessen met Laetitia Bechtof  trouwde.

In Nederland neemt het korenarendiadeem in al zijn verschijningsvormen sinds eind jaren vijftig een volwaardige plaats in temidden van de andere diademen in de Oranjecollectie. Dat is weliswaar alweer een hele tijd. Maar de korenaren zijn al sinds halverwege de negentiende eeuw in de Oranjefamilie.

Voor de jaren zestig zijn er wél beelden van de korenaren als broches. Koningin Wilhelmina droeg ze, bijvoorbeeld, op haar hoed toen in 1926 de officiële foto’s van haar 25-jarig huwelijk met prins Hendrik werden gemaakt.

Juliana lijkt het diadeem vooral voor haar dochters te hebben gereserveerd. Weliswaar heeft Beatrix het publiekelijk nooit gedragen, maar Irene, Margriet en Christina wel.

Eenvoudige vorm

Prinses Irene, Brussel 1958

Tussen eind jaren vijftig, begin zestig was vooral de eenvoudige vorm in trek. Prinses Irene droeg die onder meer toen koning Boudewijn, de sjah van Perzië en koningin Elizabeth van Groot-Brittannië in Nederland op staatsbezoek kwamen.

New York, 2006

De versie met alle acht broches werd pas in 1968 voor het eerst vertoond: prinses Christina tijdens het bezoek van groothertog Jan van Luxemburg aan Nederland.

Maar prinses Margriet heeft het echt heel vaak gedragen, in alle mogelijke versies. Officieel en semi-officieel, zoals bij het jaarlijkse Peter Stuyvesantbal in New York.

Inmiddels hoort het diadeem dus ook bij de nieuwe generatie: Margriets schoondochters dus en ook prinses Laurentien. En wij kennen het inmiddels allemaal. Met naam en toenaam.

 

Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 15 augustus 2012

Oorspr. artikel in Vorsten augustus 2005

 

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronvermelding