Oranjejuwelen: Liefdesgeschenken

 

Voor altijd …

Ring met padparascha, Máxima 2010

Ring met padparascha, Máxima 2010, een geschenk na de geboorte van Alexia in 2005. Copyight PPE Nieboer

Tegenwoordig komen aanstaande koninklijke bruiden bijna achter hun omgekeerde, uitgestoken hand de verlovingspersconferentie binnen. Want De Ring: daar gaat het om.

Beatrix en Claus, verloving 28 juni 1965. Postcard GvN

Beatrix en Claus, op gelucht na de beladen persconferentie op hun verlovingsdag 28 juni 1965. Postcard GvN

Dat is wel eens anders geweest. Bijvoorbeeld toen prinses Beatrix en prins Claus zich op 28 juni 1965 verloofden. Prinses en prins leken nog aangeslagen door de commotie rond ‘De Duitser Claus’ die volgde op de on-Nederlandse paparazzi-foto’s in de tuin van Drakenstein. Bij de persconferentie op Paleis Soestdijk was één Nederlandse journalist aanwezig, die vragen stelde over de rol van Claus in het laatste oorlogsjaren, 1944/1945. De sfeer was geladen. Maar toen dook opeens de kennelijk ook geaccrediteerde BBC-verslaggever Kenneth Harris op. Hij liet de politiek voor wat die was en hij vroeg onverbloemd: ‘Can we see the ring?’ Waar hád de man het over? De vraag denderde menig huiskamer binnen als een grove ongewenste intimiteit.

Maria van Bpourgondië, ca 1540 door Michael Pacher. Wikipedia

Maria van Bpourgondië, ca 1540 door Michael Pacher. Wikipedia

Gevestigde orde

Als je je in Nederland in die tijd verloofde (hoewel verloven midden jaren zestig uit aan het raken was, want dat was toch wel erg iets van die verfoeilijke gevestigde orde) droeg je je  aanstaande trouwring aan je linkerhand. Bij je huwelijk verhuisde hij naar je rechterhand (als je katholiek was ging het andersom). Het begrip ‘verlovingsring’ in de zin van: een aparte ring voor de bruid met een edelsteen was in Nederland een vrijwel onbekend fenomeen. In tegenstelling tot in Angelsaksiche landen, waar de verlovingsring, ook in 1965, al een paar decennia was ingeburgerd.

Verloving Irene en Carlos Hugo, 1963, postcard, GvN

Verloving Irene en Carlos Hugo, 1963, postcard, GvN

Maar zie, de kroonprinses toonde zonder blikken of blozen een ring en ze zei stralend: ‘It’s áll diamonds’ .

‘Een Liefdesgeschenk’ zouden de bladen nu kreunend koppen. Maar dat was het dat natuurlijk wel, deze ‘entourage-ring’:  een centrale diamant omringd door twee kransen van kleinere diamanten.

In koninklijke kringen was het fenomeen verlovingsring- met- diamant al eeuwen bekend. In 1477 kreeg Maria van Bourgondië de eerste met een diamant van haar aanstaande: de latere keizer Maximiliaan van Habsburg Maar gemeengoed werd hij ook daar pas nadat het p.r.-bureau van de diamantexploitant De Beers in 1947 de slogan ‘Diamonds are forever’ had gelanceerd.

Verlovingsring Margriet, 9 maart 1965, postcard GvN

Verlovingsring Margriet, 9 maart 1965, postcard GvN

Al gauw werden echter behalve diamanten andere edelstenen in verlovingsringen gebruikt, ook in koninklijke.

Bij haar verloving in februari 1964 kreeg prinses Irene van prins Carlos Hugo van Bourbon-Parma een ring met een forse robijn, omringd door briljanten (foto hier rechtsboven).

Juliana met borche en pendant: huwelijksgeschenken van prins Bernhard, rechts groothertogin Charlotte van Luxemburg (1951). Postcard. Ebay

Juliana met borche en pendant: huwelijksgeschenken van prins Bernhard, rechts groothertogin Charlotte van Luxemburg (1951). Postcard. Ebay

Mr. Pieter van Vollenhoven gaf prinses Margriet bij hun verloving in 1965 een ring met een parel, een toespeling op ‘Margriet’, in het Grieks ‘parel’ (foto links).

Margriet draagt haar kwetsbare verlovingsring niet altijd, maar Beatrix kunnen we met de hare uittekenen. Het is meteen wel het enige Liefdesgeschenk van Claus aan Beatrix dat we kennen. Toch zal er best een dag komen dat er op dat vlak meer bekend raakt.

Tot dan moeten we maar doen zoals de Griekse en Egyptische archeologen: ‘Er moet iets voor komende generaties overblijven’.

Edwardian

Het goede nieuws is echter dat wij nu aan de beurt zijn om kennis te nemen van een aantal  liefdesgeschenken dat Juliana van Bernhard kreeg. Zo droeg hij in1937 een art déco broche en een peervormige pendant bij aan de aquamarijnenverzameling van Juliana.

Prinses Máxima met aquamarijn sieraden, de broche is een zilveren huwelijksgeschenk van Bernhard aan Juliana. Copyright PPE/Nieboer

Prinses Máxima met aquamarijnsieraden, de broche is een zilveren huwelijksgeschenk van Bernhard aan Juliana in 1962. Copyright PPE/Nieboer

Bij hun zilveren huwelijk in 1962 gaf hij een Edwardian (vroeg 20ste eeuwse) aquamarijnbroche. Deze juwelen maken inmiddels deel uit van de collectie historische Oranjejuwelen.

De geboorte van de kinderen was voor Bernhard, net zoals nu voor Willem-Alexander, ook reden voor souvenirs. Zo gaf hij Juliana in 1939 ter gelegenheid van de geboorte van Irene een broche in de vorm van een hoefijzertje.  De broche maakte deel uit van een gestaag groeiende set van saffierjuwelen, waarvan Bernhard al rond zijn huwelijk met Juliana de grondslag legde. Prinses Irene heeft deze set ( ring, armband, oorbellen en broche) geërfd. Het hoefijzertje droeg Irene al in haar studententijd begin jaren zestig. Bij haar huwelijk in 1964 fungeerde de broche, onzichtbaar aan de binnenkant van haar bruidsjurk, als something old en something blue. Irenes dochters Margarita en Carolina droegen allebei bij hun (burgerlijk) huwelijk de oorbellen van de set.

Amalia, Alexia, Ariane

Koning Willem-Alexander heeft Máxima na de geboorte van hun dochters telkens een ring gegeven, steeds bezet met een andere edelsteen: een robijn (Amalia), een padparascha (Alexia – foto linksbovenaan dit artikel) en een diamant (Ariane).

Medaillon met diamanten beeldenaar van Willem III.

Medaillon met diamanten beeldenaar van Willem III. Stichting Hist. Verzamelingen

Ook de 19de eeuw kende natuurlijk zijn momenten waar het om koninklijke Liefde ging. Op de besneeuwde ochtend van haar huwelijk in 1879 kreeg de jonge Duitse prinses Emma van haar  zestigjarige aanstaande, koning Willem III, een gekroond medaillon, gemaakt door de  Franse juwelenontwerper en edelsmid Oscar Massin. Centraal in dit juweel prijkte een grote diamant waarin de kop van Willem III was gegraveerd (foto rechts).

Prinses Margriet draagt Emma's medaillon als broche, Prinsjesdag 2003. Copyright PPE/Buys

Prinses Margriet draagt Emma’s medaillon als broche, Prinsjesdag 2003. Copyright PPE/Buys

Het is moeilijk voor te stellen dat Emma overjoyed was door deze geste. Maar het blijft als kruising van curiosum en stijlvoorbeeld een uniek juweel. En het is ongewijzigd voor het nageslacht behouden.

Van het huwelijk op het slot van Arolsen zijn helaas geen foto’s bekend. Wel werd een foto in de verlovingstijd gepubliceerd waarop Emma een medaillon van diamanten met in het midden een saffier draagt. Dat medaillon is nog steeds in de familie. Beatrix en Margriet hebben het vaak gedragen: aan een collier en meestal als broche.

Willem-Alexander heeft altijd gezegd dat een huwelijk zonder liefde wat hem betreft einde oefening als aanstaande koning zou zijn. Bij de drukbezochte persconferentie n.a.v. zijn verloving in 2001 was er geen twijfel mogelijk: smoorverliefd. De sfeer was echter wederom politiek beladen. Maar ook nu was er die ontspannende vraag: ‘Mogen we de ring zien?’ Wel kwam die vraag, 36 jaar na Keith Harris, van een Néderlandse journalist: Marc van der Linden. Natuurlijk mochten we de ring zien. De prins had hem samen met de edelsmeden van hofjuwelier Steltman ontworpen: een oranje diamant omlijst door blanke diamanten. Toch weer: ‘All diamonds.’

 

Verlovingsring Máxima, Copyright PPE/Nieboer

Verlovingsring Máxima, Copyright PPE/Nieboer

Copyright Els Smit

Gepubliceerd 20 mei 2014 

Voor het eerst gepubliceerd in Vorsten nr. 12 2012, n.a.v. publicaties vanaf 2006

Klik op de foto’s voor vergroting