Royal Cuisine – 11 –

klik op alle foto’s op de site voor vergroting en gedetailleerde bronbeschrijving

 

Rozemarijn-aardappeltjes van quene Philippa

Maaltijd aan het hof van vader Willem de Goede en moeder Jeanne van Valois

Koningin Philippa, Westminster Abbey

We leren er op school niets over. En daarom weet bijna niemand dat een van de meest invloedrijke (en populairste) Engelse koninginnen ever, net zo goed ‘der Nederlanden’ was als prinses Margriet en prinses Laurentien.

Koningin Philippa, quene Philippa in middeleeuws Engels, (1314-1369) was de vrouw van koning Edward III (1312-1377), die met de huidige koningin Elizabeth II in het rijtje staat van langst regerende Engelse vorsten.

Philippa was de dochter van – en daar komt de link met Nederland – : Willem III, bijgenaamd De Goede (1313-1377), graaf van Holland, Zeeland en Henegouwen. Natuurlijk was Holland in die tijd nog een drassig en dunbevolkt landje. Maar de Henegouwse bezittingen maakten van graaf Willem in Europa een man van aanzien. Zijn kinderen werden beschouwd als begeerlijke huwelijkskandidaten. Willem III verdiende er in die tijd zelfs zijn andere bijnaam door:  ‘de schoonvader van Europa’.

Chivalry

Willem III, de Goede, van Holland, Zeeland en Henegouwen

Willem had zelf ook een goed huwelijk gesloten, namelijk met prinses Jeanne de Valois, dochter van de Franse koning Philips III.

Riddertournooi, 14de eeuw

Het was de eeuw van chivalry: de riddertijd dus, vol hoofsheid, de vrouw op een voetstuk, minnesänger en troubadours en kunst en wetenschap in hoog aanzien. Ook ging iedereen nog in bad. Wellevendheid was een groot goed. Én elkaar de hersens inslaan, vooral in oorlog. Het was niet voor niets de riddertijd.

Het was in dat laatste compartiment dat graaf Willem III goed boerde. Om hem moverende redenen had hij in de Europese politieke arena partij gekozen voor de Engelse koningin Isabella (een van oorsprong Franse prinses). Haar man, de Engelse koning Edward II was homoseksueel. Isabella had daar publiekelijk nooit moeilijk over gedaan, maar toen hij zijn nieuwe liefde Hugh Despenser en ook diens familie buiten proporties begunstigde, was voor Isabella de maat vol. Ook speelde een rol dat ze de man van haar leven: Roger Mortimer, had ontmoet.

Er was uiteraard nog veel meer aan de hand. In ieder geval achtte  Europa een troonswisseling in Engeland wenselijk. En Isabella kreeg steun van heersers van het continent. Edward II werd gevangen genomen. Hij werd uiteindelijk vermoord, hoewel er ook aanwijzingen zijn dat hij is ontvlucht en de rest van zijn dagen in Europa als kluizenaar heeft gesleten.

York Minster, mét dak

Voor zijn inzet in de strijd voor vrouwe Isabella kreeg graaf Willem van Holland en Henegouwen  een passend cadeautje:  Willems dochter Philippa mocht trouwen met Isabella’s zoon Edward, de toekomstige koning van Engeland. Toch zat hier ook nog een addertje onder het gras. Isabella en Roger Mortimer gebruikten Isabella’s bruidsschat doodleuk voor volgende veldtochten om hun nieuwe regime te vestigen. Mortimer stak een groot deel in eigen zak.

Koud

Uiteindelijk greep Isabella’s zoon Edward in en zou het met name voor  Mortimer  slecht aflopen.  Philippa trouwde haar Edward, de toekomstige Edward III, op 24 januari 1328 in de grote kerk van York (York Minster), die nog steeds het stadsbeeld van York domineert. Het was koud tijdens het koninklijke huwelijk en het sneeuwde. Dat had allemaal niet zo erg geweest, maar het dak van de kerk was nog niet helemaal klaar.

Edward III

Toch was deze een voorteken van hoe dit huwelijk zou verlopen: on a grand scale.

Want zowel Edward III als Philippa dacht in het groot. Maar eerst moest er schoon schip gemaakt worden.  Roger Mortimer  werd van machtsmisbruik en moord beschuldigd en geëxecuteerd.  Isabella werd zij het geriefelijk, maar toch op veilige afstand van het hof gehuisvest. En toen was Edwards tijd echt gekomen. En die van Philippa natuurlijk. Hoewel het een gearrangeerd huwelijk was, hielden ze oprecht van elkaar. In het tot dan toe chaotische en door familieruzies vergalde familieleven van de Plantagenets brak een periode van (relatieve) rust en harmonie aan.

Iedereen die er bij was, schrijft dat toe aan koningin Philippa. ‘Een lange, statige, vriendelijke vrouw, bijzonder vrijgevig, wijs, opgewekt, nederig’, het zijn kwalificaties die steeds terugkomen.

Op zich is het opmerkelijk dat er zoveel over haar is opgetekend. Kwam ook door haarzelf. Historisch inzicht, die mooie verworvenheid van beschaving, was haar door haar moeder Jeanne van Valois bijgebracht. Philippa’s secretaris was Jean Froissart (1337-1405), de geniale dagboekschrijver. Ook was ze beschermvrouwe van Geoffrey Chaucer, diplomaat en schrijver van onder meer The Canterbury Tales.

Wolververs 14de eeuw

We hebben het geluk dat we zo’n goed idee kunnen krijgen van hoe Philippa er uit heeft gezien. Het was in haar tijd namelijk mode was om dodenmaskers zo natuurgetrouw mogelijk te maken. Quene Philippa ligt in een hoekje van Westminster Abbey in Londen: een beetje gezette vrouw van middelbare leeftijd met een vriendelijk gezicht en de uitstraling van benaderbaarheid (foto helemaal linksboven).

Wol

Tuin bij Windsor Castle

Ook deed ze trouwens in relatieve stilte veel goeds. Zo haalde ze wolwevers uit Vlaanderen naar Engeland en legde daarmee de basis voor de grote Britse wolindustrie. Intussen maakte  haar man van Windsor Castle het mooiste en grootste paleis van Engeland. Zodoende centraliseerde hij de koninklijke macht. Fantasierijk en slim riep hij de sfeer van de legendarische koning Arthur op door de ridderorde van de Kousenband te stichten. Die bestaat nog steeds. Ieder jaar wordt op Windsor Castle The Garter Ceremony gehouden.

Philippa had haar eigen kruidentuin bij Windsor Castle. Ze hield van tuinieren en als erudiete middeleeuwse kende ze de heilzame werking van kruiden. Steun in de rug was haar moeder Jeanne van Valois. Die had zich na de dood van graaf Willem, in 1377, teruggetrokken in het cisterciënzer klooster van Fontenelles bij Valenciennes. Daar wijdde ze zich aan de mooie dingen van het leven en aan die doorgeven aan haar kinderen die allemaal zulke voordelige mooie huwelijken hadden gesloten,

Zo stuurde ze aan Philippa een aantal rozemarijnstruikjes. Ze deed er ook een handleiding voor het gebruik van rozemarijn bij. Dat weten we sinds kort, omdat onlangs is in het British Museum in Londen een handschrift uit die tijd is gevonden waarin de handleiding wordt genoemd en waarin staat:  ‘She sent the copie to her daughter The Quene of England’.

Rozemarijn

En zo werd dus via Philippa de rozemarijnstruik in Engeland geïntroduceerd. Philippa zelf droeg naar verluidt altijd een takje rozemarijn bij zich. Misschien vanwege de antiseptische werking. Een kleine hulp in de tijd waarin De Pest, The Black Death, zoveel slachtoffers maakte. Ook in Philippa’s familie: een aantal van haar kinderen en haar schoondochter Blanche van Lancaster.

Philippa heeft daar veel verdriet van gehad. Ze was echt een mater familias. Zo had ze aan het hof in Windsor een grote crèche ingericht waar allle kinderen van alle prinsen en prinsessen  een uitstekende opvoeding kregen. En ongetwijfeld ook goede voeding.

Met kruiden uit Philippa’s tuin bij Windsor Castle.

 

De aardappel was in haar tijd nog niet in Europa bekend. Maar daarom kunnen wij wel een mooi gerecht maken, met rozemarijn,  indachtig Philippa, dochter van graaf Willem van Holland en Zeeland: Rosevalaardappeltjes met rozemarijn:

Nodig (voor twee personen):

400 gr. Rosevalaardappeltjes (culinaireaardappelen met rode schil)

olijfolie

vier of vijf takjes verse rozemarijn

twee of drie teentjes knoflook, heel fijn gesneden

Roseval aardappeltjes met rozemarijn, copyright www.culinette.nl

(zee)zout

Bereiding:

Verwarm de oven voor op 200 graden

Boen de rosevalaardappelen schoon en snijd ze overlangs in drieën (grote exemplaren in vieren)

Vet een ovenschaal in met olijfolie

Leg de aardappelpartjes in de schaal.

Strooi de knoflook erover

Ris de blaadjes rozemarijn van de takjes en strooi ook over de aardappelen

Besprenkel het gerecht tenslotte rijkelijk met olijfolie

Zet de schaal middenin de voorverwarmde oven

Reken op een baktijd van een uur.

Evt:  Strooi of maal vlak voor het serveren naar smaak (zee)zout over de aardappelen

 

En om de sfeer te bepalen: muziek zoals Philippa ze vaak gehoord moet hebben:

 

 

Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 12 mei 2012

Foto Roseval aardappeltjes met rozemarijn met dank aan: http://www.culinette.nl/