Royal Cuisine -5-

Illustratie en copyright Hélène Jorna

Syllabub á la Elizabeth Stuart

of:

Zomerkoninkjes voor de Winterkoningin

Kasteel in Bohemen

Het blijft wennen: zomerkoninkjes in oktober. Maar ja, augustus kent tegenwoordig maartse buien en in plaats van aprilletje zoet heeft ook juli wel eens een witte (hagel)hoed. In deze chaos kan je daarom midden in de herfst best eens de Winterkoningin in het zonnetje zetten.

Winterkoningin … ? Dat roept beelden op van betoverde witte meren en een onhoorbaar voortsuizende arreslee met daarin een schone fee omgeven door sterretjes van ijs. Maar zo’n  Winterkoningin was ze niet: Elizabeth van de Palts (1596-1662), de dochter van koning James VI en I van Schotland, Engeland en Ierland. Wél was ze de eerste koningin die lange tijd in Nederland woonde. Maar liefst 40 jaar, van 1621 tot 1661, hield ze hof in Den Haag: een gedwongen verblijf, waarin behalve het Noodlot ook zijzelf een rol speelde.

Liefde

De jonge Elizabeth Stuart

Frederik V von der Pfalz, 1628

Terwijl het allemaal zo mooi begon. De Britten droegen de mooie, innemende prinses op handen. Bovendien trouwde ze, in Londen in 1613, (uitzonderlijk voor die tijd) uit liefde, nota bene op Valentijnsdag, met de knappe, donkere Duitse Frederik, keurvorst van de Palts. De jonggelieven hadden in Frederiks stamkasteel in Heidelberg dus een mooie toekomst kunnen hebben. En ze waren ook al aardig bezig: de tuinen die ze bij hun kasteel lieten aanleggen, werden al gauw ‘het achtste wereldwonder’ genoemd. Echter, zoals dat vaker gaat, kreeg het ondernemende tweetal zes jaar na hun huwelijk een aanval van carrièrestress.

Wat dat betreft arriveerde precies op tijd in Heidelberg een commissie van afgevaardigden van het nabij gelegen Bohemen. De eerbiedige vraag was of Frederik en Elizabeth als protestante vorsten op de troon van het land wilden komen zitten  in plaats van de wettige opvolger, de roomskatholieke Ferdinand van Stiermarken. Tegen alle goede raad van familie en andere vorsten in zeiden Elizabeth en Frederik ‘ja’ en in 1619 werden ze in de St.Vitus kathedraal in Praag gekroond. Maar binnen een jaar meldde Ferdinand zich natuurlijk en hij kwam niet alleen. En het leger van Frederik werd in de pan gehakt.

'Winterkoningin' was een vondst van de paters Jezuïten

Terwijl haar echtgenoot in Bohemen tegen de bierkaai bleef vechten, was Elizabeth, die door de Jezuïeten smalend ‘Winterkoningin’ werd genoemd, omdat ze maar zo kort had geregeerd,  met haar uitdijende gezin dakloos. Alleen in de jonge Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, was ze welkom, mede omdat de stadhouder prins Maurits een volle neef van Frederik was. De Staten-Generaal waren mordicus tegen, omdat ze voorzagen dat deze prinses, ex-koningin duur in onderhoud zou zijn. Maar toen Maurits voet bij stuk hield, gingen ze overstag.

Hartenkoningin

De prinses voerde inderdaad een grote staat. Ze deed dat echter met een vanzelfsprekendheid en met zoveel charme dat de bevolking het geknarsetand van de Staten-Generaal als gezeur afdeed en Elizabeth ‘Hartenkoningin’ noemde. Haar eigen hart lag evenwel bij haar verloren landen in Duitsland en Bohemen en al haar Haagse jaren ijverde ze voor terugkeer naar de Paltz. Uiteindelijk, in 1648, zou haar oudste zoon Charles I Louis, zijn vader daadwerkelijk opvolgen. Maar de verhoudingen tussen moeder en zoon waren niet denderend, vooral doordat Charles Louis een politiek dubbelspel had gespeeld met de Britse koninlijke familie.

Charles II van Engeland, Schotland en Ierland

Elizabeth ging dus niet meer naar Duitsland. En terugkeren naar haar geboorteland Engeland was ook al geen optie, omdat haar Britse familie het veld had moeten ruimen voor de dictator Oliver Cromwell.

Toch zou haar leven nog een soort happy end krijgen. In 1561 verkozen de Britten toch weer het koningschap boven het bewind van Cromwell en Elizabeths neefje werd tot koning Charles II gekroond. En natuurlijk was ze weer van harte welkom aan het Britse hof.

Merry Monarch

Met haar Queen Mum-achtige uitstraling was Elizabeth meteen een welkome ‘jewel in the crown’ van haar neef die als snel de bijnaam ‘Merry Monarch’ kreeg. Hij was een populaire koning met veel kwaliteiten en met de juiste zwakheden, zoals een voorkeur voor (veel) mooie vrouwen en een goede keuken. Uit Frankrijk, waar hij zijn jeugd als banneling had doorgebracht, liet hij koks overkomen. Zij introduceerden een aantal typisch Franse ingrediënten in de Engelse keuken.

Zoals champagne, die ondermeer werd verwerkt in ‘Syllabub’, een verbastering van ‘Scilley’, een plaatsje bij Reims in de Franse  Champagne en ‘bub’, Oud-Engels slang voor bubbling, belletjes(drank). ‘Syllabub under the cow’ was het summum. Hiervoor werd boven een kom met wijn en suiker een koe gemolken. Koning Charles hield bij zijn paleis speciaal twee melkkoeien voor zijn ‘bub’. Elizabeth heeft er maar een jaar van kunnen genieten. In 1662 overleed ze. Maar wel na een rijk en boeiend leven. Wij kunnen dus zonder al te veel tranen in de ogen een eigentijdse syllabub voor deze Winterkoningin maken. Met Zomerkoninkjes.

 

 

Zomerkoninkjes

Recept:

Nodig voor 4 personen:

450 gram aardbeien, plus een paar voor de garnering

6 eetlepels rum, witte wijn of champagne

50 gram suiker

ruim een kwart liter room

1 limoen.

Bereiding:

Doe de aardbeien in een grote schaal, besprenkel ze met 3 eetlepels wijn of rum en strooi er een eetlepel suiker over.

Doe de room in een andere grote schaal of een brede mixerbeker. Rasp de schil van de limoen en pers het sap er uit. Doe rasp en sap bij de room, samen met de rest van de wijn en de suiker. Klop het mengsel met de mixer lobbig, dus niet stijf.

Syllabub

Verdeel de aardbeien over (hoge) wijde glazen of dessertbakjes en lepel er het roommengsel op. Decoreer met een paar gehalveerde aardbeien en desgewenst wat achtergehouden limoenrasp.

Elizabeth was een belangrijk speelster in de Europese politieke arena van de 17de eeuw. Ook had ze grote invloed op het (culturele) klimaat in Den Haag. Zo was ze beschermvrouwe van vele (beeldende) kunstenaars uit de Republiek der Verenigde Nederlanden. Ook muzikaal gezien leefde ze in een boeiende tijd. Getuige bijvoorbeeld deze Intrada uit Orfeo van Claudio Monteverdi, hier uitgevoerd onder leiding van Jordi Savall. Ze moet deze muziek beslist gekend hebben.


 

Copyright Els Smit

Publicatie oktober 2011-09-27

Eerste publicatie: Vorsten nr 8 2007

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronvermelding