Royal Cuisine -6-

Kloostereieren á la Flandrina

Illustratie en copyright Hélène Jorna

Flandrina als abdis

Willem van Oranje had de bijnaam ‘De Zwijger’, maar zijn negende dochter Charlotte Flandrina (geb. 1579) was naar men zegt doof. Dat had elkaar dus helemaal niet in de weg hoeven zitten.

Nu was het echter geen vetpot in het gezin van de arm gestreden prins. En toen zijn derde vrouw, Flandrina’s moeder, Charlotte de Bourbon in 1582 overleed, stuurde Willem de driejarige dove dreumes naar haar opa hertog Lodewijk II van Bourbon in Frankrijk. Die gaf de kleine meid onmiddellijk door aan Jeanne de Chabot, een nicht van de Bourbons.

Jeanne was weliswaar abdis van het klooster Paraclet in de Champagnestreek, maar ze was een overtuigd calviniste. Vader Willem kon gerust zijn: zijn dochtertje zou zijn beschermd door kloostermuren en tóch  calvinistisch worden opgevoed.

Zegen

Henri III van Frankrijk

Helaas, niet zodra was Willem in de Prinsenhof in Delft in 1584 door een huurmoordenaar doodgeschoten of de katholieke tak van de Bourbons zag zijn kans schoon. Met de zegen van de roomse Franse koning Hendrik III verwisselde de inmiddels vijfjarige Flandrina wéér van eigenaar om deze keer onder het beheer geplaatst te worden van haar tante Jeanne de Bourbon, die abdis was van de kloosters van Jouarre en Sainte Croix bij Poitiers en wél katholiek.

De Heilige Radegonde

Het ging allemaal een beetje over het hoofdje van Flandrina heen, maar haar overplaatsing betekende de zoetst denkbare wraak van de Bourbons voor de daden door haar moeder Charlotte bedreven in haar jonge jaren. Want Charlotte de Bourbon was twaalf jaar eerder als 25-jarige abdis-met-protestante-sympathieën het klooster ontvlucht, het klooster van … Jouarre.

Flandrina bleek bevattelijker voor het katholicisme dan haar moeder. In 1593 legde ze de kloostergelofte af en in 1605, op haar 26ste werd ze, tot afgrijzen van de protestantse beweging, benoemd tot abdis van het Sainte Croix klooster. Het was een klooster van standing, in 552 gesticht door de legendarische Frankische prinses Radegonde.

Wufte zaken

Flandrina begon meteen met haar eigen hervorming. Het klooster werd ontdaan van alle wereldse en wufte zaken die in de loop der jaren waren binnengeslopen. Voortaan golden weer de regel van Benedictus van eenvoud,  dienstbaarheid en discipline.

Flandrina's zuster Elisabeth

Flandrina's zuster Charlotte

En verder deed ze alles wat een goede middeleuwse abdis moest doen, zoals het uitdrijven van boze geesten in de abdijkerk en het pogen haar zussen Brabantina en Elisabeth die in Frankrijk woonden te bekeren. Hiertoe liet ze in 1627 haar nonnen veertig uur onafgebroken bidden. Het mocht echter niet baten.

Toch moet het leven in het klooster tijdens Flandrina’s bewind aangenamer en aardser zijn geworden, vooral door de verbetering van het voedsel. Na de ontdekking van Amerika (in 1492) kwamen gaandeweg nieuwe etenswaren op de Franse markt, zoals, in 1572, de aardappel, die linzen en erwten spoedig verdrong als bron van koolhydraten.

 

Bekwame koks

En dan was daar nog de invloed van koningin Catharine de Medici, die bij haar huwelijk met de Franse koning Hendrik II in 1535 bekwame Italiaanse koks had meegebracht. Zij introduceerden nieuwe manieren om voedsel te conserveren, met als gevolg dat kruiden niet langer gebruikt hoefden worden om de smaak van rottend vlees te overstemmen, maar eindelijk hun eigen werk konden gaan doen: dingen lekker maken.

Flandrina moet er mee te maken gehad hebben. En misschien ook met de verrukkelijke producten die uit Italië werden geïmporteerd, zoals boter, truffels en artisjokken. Uiteindelijk zou dit alles tot de beroemde Haute Cuisine leiden.

Of Flandrina daar nu zo voor was, valt te betwijfelen. Maar een klein vetpotje, een eenvoudig kloostereitje, tussen de metten en de lauden, zal toch wel gemogen hebben?

Kloostereieren, Ill. en copyright Hélène Jorna

 

Nodig: voor 4 personen:

1 eetlepel zachte boter

4 eieren

zout en peper

4 eetlepels slagroom

beetje dragon

4 ramequins (ronde aardewerken pasteibakjes)

vierkante glazen of aardewerk ovenschaal, voor de helft gevuld met water

aan één kant beboterd aluminiumfolie.

Bereiding:

Verwarm de oven voor op 180 gr. Beboter de pasteibakjes, breek boven ieder bakje een ei, strooi er zout, peper en een beetje dragon overheen en doe er een eetlepel slagroom bij. Zet de bakjes in een vierkanten glazen of aardewerk ovenschaal met water.

Dek de schaal af met aluminiumfolie (beboterde kant naar beneden) en kook de eieren totdat ze zijn gestold (10-15 minuten).

Dove Flandrina heeft nooit kennis kunnen nemen van de interessante muziek van haar tijd, bijvoorbeeld de madrigalen van de Leidse organist en componist Cornelis Schuyt (1557-1616).

 

Zijn ‘Lieta piú dell’ usato’ wordt hier uitgevoerd door het jubilerende Vocaal Ensemble Phoenix uit Veldhoven, o.l.v. T. van de Weem

www.vephoenix.nl

 

Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 7 november 2011

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronbeschrijving