Uit de kluis -4-

Diamanten sterren

De komeet Donati in 1858

 

Het aantal diamanten sterren dat in de negentiende eeuw in het bezit was van vorstenhuizen vormde bijna een tweede Melkweg. Inmiddels is een aantal monarchieën opgedoekt. Maar in Nederland zijn én koningshuis én koninklijke juwelencollectie nog intact en de Nederlandse koningin en de prinsessen houden de sterrenbroches, want dat zijn het, enthousiast in ere.

Prinses Laurentien, Prinsjesdag 2003

Prinses Mabel speldde bij haar uitgstelde huwelijksfeest in 2005 een ster op de fluwelen strik van haar Victor en Rolf-japon. Laurentien droeg er een op Prinsjesdag 2003 op haar collier van rozekwarts en Máxima draagt sterren op ordelinten, op de taille van een avondjapon, op haar hoed en natuurlijk op haar trouwdiadeem.

Prinses Máxima, Noorwegen 2002

Diamanten zijn altijd geassocieerd met sterren. De oude Grieken geloofden dat diamanten splinters waren van op aarde gevallen sterren. Achteraf gezien een geniale gedachte. Want onderzoek van brokken meteoriet heeft aangetoond dat ze stukjes diamant bevatten, afkomstig uit de duistere geschiedenis van het heelal. Maar verreweg de meeste diamanten zijn natuurlijk op de aarde gevormd: onder extreem hoge druk en onder zeer hoge temperaturen. Dat gebeurde  zo’n drieënhalf miljard jaar geleden. Diamanten zijn echt bijna zo oud als de wereld! Het zou iedere eigenaar van zo’n glimmertje tot een beetje deemoed moeten stemmen.

Kometen

Ook de plotselinge mode in diamanten sterren heeft te maken met een verschijnsel uit de ruimte. In de negentiende eeuw verschenen kort achter elkaar namelijk twee kometen aan het firmament. In maart 1843 deed de zogenoemde ‘Grote Komeet’ al behoorlijk wat stof opwaaien. Maar de komeet ‘Donati’ die in 1858 vanaf de aarde zichtbaar was, was nóg groter en had een nóg helderder sterrenregen. En toen kon je er natuurlijk op wachten tot diamanten sterren hun intrede zouden doen in de juwelenmode.

Prinses Beatrice als bruid, 1858

Prinses Nagako van Japan, ca 1920

Prinses Beatrice, de jongste dochter van de Britse koningin Victoria, kreeg in 1885 bij haar huwelijk van haar moeder een diamanten kroontje en een aantal sterren. Beatrice droeg haar nieuwe juwelen op haar grote dag op haar sluier.

Prinses Alexandra, Victoria’s schoondochter had een eigen verzameling diamanten sterren en had zich daar in 1882 al mee laten portretteren. Koningin Amelia van Portugal had een diadeem met maar liefst 25 sterren. Ook aan het Russische hof waren sterren populair. En zelfs aan het Japanse!

Keizerin Elizabeth van Oostenrijk (‘Sisi’) was een van de eerste vorstelijke personen die overstag ging voor de nieuwe mode. In 1865 portretteerde de Duitse schilder Franz Xaver Winterhalter (1805 – 1873) Sisi met diamanten sterren in het haar. De hofleverancier van destijds, de Weense firma Köchert, die de sterren leverde, heeft onlangs zelfs een nieuwe serie diamanten sterren uitgebracht.

Sophie

In 1863 had Winterhalter, die goed lag bij de Europese hoven,  de Nederlandse koningin Sophie, de eerste vrouw van koning Willem III, al vereeuwigd met in het haar een diadeem met vijf diamanten sterren met een grote diamant in het midden. Deze sterren schonk koning Willem III later aan Emma.

Prinses Marie, vorstin van Wied

Prinses Louise van Denemarken

In totaal beschikte Emma toen over tien sterren. Want een aantal leden van de Oranjefamilie (de groothertog en groothertogin van Saksen-Weimar-Eisenach, de vorsten van Wied en Louise,  kroonprinses van Denemarken) hadden haar in 1879 nog eens vijf sterren cadeau gegeven. Dít nu zijn de sterren die op Máxima’s trouwdiadeem zijn gemonteerd.

Koningin Juliana die wat juwelen betreft graag royaal voor de dag kwam, is de enige die ooit alle tien sterren tegelijkertijd heeft gedragen. Ze deed dat bij  het staatsbezoek van koningin Elizabeth en prins Philip aan Nederland in 1958. Het Britse Pathéjournaal heeft daar beelden van bewaard en op internet gezet. Onderaan dit artikel vindt u de link.

De sterren zijn door de jaren heen werkelijk op alle mogelijke manieren gedragen. Emma zelf  en haar dochter koningin Wilhelmina verhoogden er soms een aantal van hun diademen mee. Wilhelmina gebruikte een enkele ster (van Sophie) om haar ordelint op de plaats te houden, net zoals de generaties na haar zouden doen. Juliana, Irene en Margriet droegen ze in het haar. Soms verschenen de sterren opeens als oorknoppen.

Gestileerd hebben de sterren ook nog op alle Nederlandse munten sinds 1948 gestaan, want Juliana had ze laten verwerken in het kapje dat ze bij haar inhuldiging droeg. Daar vertegenwoordigden de diamanten sterren het wit naast het rood van robijnen en het blauw van saffieren.

Kanten kapje

Prinses Beatrix, staatsbezoek België, 1960

Modern sterrencollier van juwelier Köchert, Wenen

In hoofdtooien hebben de sterren het trouwens altijd goed gedaan. Christina droeg ze als enige versiering in het kanten kapje op haar trouwdag. Beatrix speldde ze in de jaren zestig regelmatig op haar hoed, bijvoorbeeld bij het huwelijk van prinses Margriet in 1967. Máxima deed dat 44 jaar later bij het huwelijk van de Britse prins William en Kate Middleton.

Maar als broche op kleding hebben ze het meest dienst gedaan, zowel overdag als ’s avonds en in alle mogelijke combinaties: vijf (of meer) op een rij als garnering van een avondjapon (Juliana) en als  scatterpins (Beatrix).

 

En hier is de link naar het British Pathe journaal uit 1958 met beelden van koningin Juliana met alle diamanten sterren op haar avondjapon. (!Voor groot beeld: klik in het journaal op icoontje rechts onderaan het schermpje!)

>>Klik nu op: http://www.britishpathe.com/record.php?id=60537


Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 7 oktober 2011

Eerste publicatie Vorsten juni 2005 en april 2006

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronvermelding