Uit de kluis – 6 –

De Franse elegantie van ‘het Melleriodiadeem’ 

Koningin Emma met de robijnparure van Mellerio, ca 1900

Prinses Máxima, Luxemburg 19-10-2912

Eigenlijk is het een gedroomd prinsessendiadeem: het mooie, elegante diadeem van de parure van robijnen en diamanten dat de Parijse juwelier Mellerio in 1888 op bestelling van de Nederlandse koning Willem III maakte. Met z’n diamanten guirlandes die de opstaande  ornamenten met elkaar verbinden en dankzij de hoge graad van vakmanschap heeft het een schwung zoals je bij diademen maar zelden ziet.

Mellerio had nóg meer speelsigheid in gedachten. In de oorspronkelijke ontwerptekeningen telde het diadeem vijf ornamenten. Maar koningin Emma, voor wie het diadeem bedoeld was, keurde dat ontwerp af. Ze vond het too much. Succesvol koningschap draait om dienstbaarheid en waardigheid. Het hof is geen tingel-tangel. En zeker niet naar buiten toe.

Het diadeem maakte deel uit van een parure (een set juwelen), die verder bestond uit een collier, een grote broche, oorhangers, een armband en een waaier. Het was veel, het was duur, maar het was uitstekend geschikt voor Emma,   de koningin van de grote koloniale mogenheid die Nederland indertijd was.

Mode

Koningin Beatrix met Melleriodiadeem, 2009

En het was mode. Parures hadden ondanks politieke stormen en maatschappelijke onrust de hele negentiende eeuw stand gehouden, sinds Napoleon Bonaparte vlak na 1800 de parure opnieuw had geïntroduceerd en een nieuwe impuls had gegeven.

Het orderformulier van de robijnparure uit 1888, courtesy en copyright Mellerio dits Meller

Bij koninklijke parures hoorde vrijwel altijd een diadeem, ook al zo’n initiatief van Napoleon. Met dien verstande: diademen die al in de klassieke oudheid werden gedragen, waren eind achttiende eeuw al aan een réveil bezig, dankzij de archeologische vondsten in Italië en Griekenland. Maar het was Napoleon die deze trend oppakte en er zijn hofstijl van maakte.

Het is een mooie gedachte dat we aan Napoleon behalve het Burgerlijk Wetboek en onze achternamen ook al het geblog en getwitter over diademen danken. Met in Napoleons kielzog de vorsten die na hem kwamen. Want al was de kleine korporaal al lang verbannen en vergiftigd, de Franse koning Louis-Philippe en keizer Napoelon III namen zijn uiterlijk vertoon maar wat graag over. En Parijs was nu eenmaal het centrum van de modewereld: voor kleding en voor juwelen.

De Parijse grands joailliers (grote juweliers) waren op hun beurt koningen binnen hun vakgebied. En Mellerio was in de tweede helft van de negentiende eeuw top of the bill. Het leverde aan vrijwel alle koningshuizen. Dáár deed dus ook de Nederlandse koning Willem III zijn inkopen, voor zijn maîtresses, zoals het een goed negentiende eeuws koning betaamde, en later ook voor zijn echtgenote Emma.

Edelsteendiadeem (turkoois) voor Marie Louise van Napoleon, 1810

De robijnparure die hij 1888 bestelde, was echter een superorder (foto hier linksboven).

Très parvenu

Koningin Juliana met Melleriodiadeem , staatsbezoek president Coty van Frankrijk, 1954

In alle juwelen van de parure trekken de fraaie robijnen de aandacht. Zo bezien is het diadeem een ‘edelsteenjuweel’, waarbij de gekleurde edelstenen een hoofdrol spelen. Ook hiervan heeft Napoleon trouwens de basis gelegd. In zijn beginjaren als keizer waren klassieke (Romeinse, Griekse) zettingen en edelstenen favoriet, waarbij de vormgeving belangrijker was dan het vertoon en geschitter. Maar later in zijn regering schonk hij aan zijn tweede vrouw, de Oostenrijkse prinses Marie-Louise, juwelen met allengs grotere edelstenen. Het kon niet op en het was eigenlijk très parvenu (foto hier rechtsboven).

Maar het ‘Melleriodiadeem’ is veel te verfijnd om alleen maar een edelsteenjuweel te worden genoemd. Het is eerst en vooral een prachtig juweel, dat karakteristiek is voor het einde van de negentiende eeuw.

Koning Henri II van Frankrijk

Neostijlen waren in: Neo-gotiek, neo-barok, neo-klassiek. Mellerio krabbelde in de ontwerptekening naast een van de ornamenten ‘Henri II’. Dit was de naam van de Franse koning die leefde van 1519-1549: de tijd waarin  de fundamenten van het huis Mellerio werden gelegd. De juwelier heeft zijn afkomst altijd in ere gehouden.

Krullen

De heersende stijl in de kunst ten tijde van Henri II was de Renaissance, waarin de kunstenaars teruggrepen op de stijlen van het oude Griekenland en het oude Rome.  Kenmerkend voor de ornamentale kunst van de Renaissance waren de krullen zoals die voorkwamen op de Griekse zuilen. Koning Henri liet ze veelvuldig in persoonlijke emblemen verwerken (foto rechtsonder).

Prinses Máxima, Luxemburg, 19 oktober 2012

De knappe juwelenontwerpers en edelsmeden van Mellerio putten daar inspiratie uit voor de grote robijnparure van de Nederlandse koning.

The proof of the pudding is in the eating. En we kunnen gerust zeggen dat Mellerio eer van zijn werk heeft gehad. Alle koninginnen en prinsessen sinds Emma hebben de parure veel gedragen.

Monogram van Henri II – met krullen – op een fries van het Louvre in Parijs

Het ís ook een veelzijdige set. In het ontwerp heeft Mellerio al legio mogelijkheden in gebouwd om te variëren met de diverse juwelen. Zo kunnen de oorbellen halflang of lang of als oorstekers worden gedragen. Maar het moet ook het ontwerp zelf zijn dat uitnodigt tot dragen. Vooral het diadeem, want ook voor échte prinsessen blijft het een gedroomd prinsessendiadeem.

 

 

>>Lees ook: ‘O kijk, Máxima draagt weer Mellerio

 

Mellerio vond de inspiratie voor de robijnparure in het zestiende eeuwse Frankrijk. Zó klonk die Franse Renaissance: de Pavane & Gaillarde passamaize, Claude Gervaise (1540-1560), uitgevoerd door het Griekse ensemble Avlos:

 

Klik op de foto’s voor vergroting en gedetailleerde bronvermelding

Copyright Els Smit

Gepubliceerd op 27 oktober 2012